Shloka 24
Indra–Mataṅga Saṃvāda: On the rarity and responsibilities of Brāhmaṇya (इन्द्र-मतङ्ग संवादः)
तपस्यामें संलग्न हो मतंगने देवताओंको संतप्त कर दिया। वह भलीभाँति तपस्या करके सुखसे ही ब्राह्मणत्वरूपी अभीष्ट स्थानको प्राप्त करना चाहता था ।। त॑ तथा तपसा युक्तमुवाच हरिवाहन: । मतड़ तप्स्यसे कि त्वं भोगानुत्सृज्य मानुषान्,उसे इस प्रकार तपस्यामें संलग्न देख इन्द्रने कहा--“मतंग! तुम क्यों मानवीय भोगोंका परित्याग करके तपस्या कर रहे हो?
tapasā saṃlagno matango devatāḥ saṃtāpayām āsa | sa su-tapasā sukhenāiva brāhmaṇatva-rūpam abhīṣṭa-sthānaṃ prāptum aicchat || taṃ tathā tapasā yuktam uvāca harivāhanaḥ | “mataṅga, tapasya se kiṃ tvaṃ bhogān utsṛjya mānuṣān?” ||
In Askese versunken, versetzte Mataṅga die Götter durch die Macht seiner Buße in Bedrängnis. Durch streng geübten Tapas wollte er—ohne Gewalt und ohne Trug—den ersehnten Stand des Brahmanentums erlangen. Als Indra, der Herr, der das göttliche Ross reitet, ihn so unbeirrbar in der Entsagung sah, sprach er: „Mataṅga, warum übst du Askese und wirfst die menschlichen Genüsse von dir?“
मतंग उवाच
Educational Q&A
The verse highlights tapas as a morally focused means of self-transformation: intense discipline can challenge even the gods, and true aspiration is framed as seeking a higher ethical-spiritual state rather than mere worldly enjoyment.
Matanga performs powerful austerities aiming to attain brahminhood. His penance troubles the gods, prompting Indra (Harivāhana) to approach and question why he has renounced ordinary human pleasures to pursue tapas.