Shloka 10
जगदू वितिमिरं चापि प्रदीप्तमकरोत् तदा,पृथ्वीनाथ! देवताओंके ऐसा कहनेपर अत्रिने अन्धकारको दूर करनेवाले चन्द्रमाका रूप धारण किया और सोमके समान देखनेमें प्रिय लगने लगे। उन्होंने शान्तभावसे देवताओंकी ओर देखा। उस समय चन्द्रमा और सूर्यकी प्रभा मन्द देखकर अत्रिने अपनी तपस्यासे उस युद्धभूमिमें प्रकाश फैलाया तथा सम्पूर्ण जगत्को अन्धकारशून्य एवं आलोकित कर दिया
jagad u vitimiraṃ cāpi pradīptam akarot tadā | pṛthvīnātha! devatābhir evaṃ ukte atriṇā andhakāraṃ dūra-karasya candramasaḥ rūpaṃ dhṛtaṃ, sa ca someva darśane priyaḥ babhūva | sa śānta-bhāvena devatāḥ praty apaśyat | tasmin kāle candrasūryayoḥ prabhāṃ mandāṃ dṛṣṭvā atriṇā svasya tapasā raṇabhūmau prakāśaḥ prasāritaḥ, sarvaṃ jagad andhakāra-śūnyaṃ ca ālokitaṃ ca kṛtam |
Bhishma sprach: „O Herr der Erde! Als die Götter so redeten, nahm Atri die Gestalt des Mondes an, der die Finsternis vertreibt, und wurde lieblich anzuschauen wie Soma. In ruhigem Sinn blickte er zu den Göttern. Dann, als er sah, dass der Glanz von Mond und Sonne schwächer wurde, verbreitete Atri durch die Kraft seiner Askese Licht über das Schlachtfeld und machte die ganze Welt frei von Dunkelheit und erfüllt von Helligkeit.“
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The passage highlights the ethical and spiritual idea that inner discipline (tapas) can restore order and clarity when natural supports fail. Atri’s calm, beneficent use of ascetic power models restraint and service: power is meant to remove darkness—literal and symbolic—rather than to dominate.
The gods appeal for help; Atri responds by taking on a moon-like form that dispels darkness. When the moon and sun appear dim, he amplifies illumination through his austerities, spreading light over the battlefield and making the world bright again.