Shloka 71
महावराहो गोविन्द: सुषेण: कनकाड्रदी । गुह्रो गभीरो गहनो गुप्तश्चक्रगदाधर:,५३८ महावराहः:-हिरण्याक्षका वध करनेके लिये महावराहरूप धारण करनेवाले, ५३९ गोविन्द:-नष्ट हुई पृथ्वीको पुनः प्राप्त कर लेनेवाले, ५४० सुषेण:-पार्षदोंके समुदायरूप सुन्दर सेनासे सुसज्जित, ५४१ कनकाछज्ल्ढदी-सुवर्णका बाजूबंद धारण करनेवाले, ५४२ गुहाः-हृदयाकाशमें छिपे रहनेवाले, ५४३ गभीर:-अतिशय गम्भीर स्वभाववाले, ५४४ गहन:-जिनके स्वरूपमें प्रविष्ट होना अत्यन्त कठिन हो--ऐसे, ५४५ गुप्त:-वाणी और मनसे जाननेमें न आनेवाले, ५४६ चक्रगदाधर:-भक्तोंकी रक्षा करनेके लिये चक्र और गदा आदि दिव्य आयुधोंको धारण करनेवाले
bhīṣma uvāca | mahāvarāho govindaḥ suṣeṇaḥ kanakāṅgadī | guhyo gabhīro gahano guptaś cakragadādharaḥ ||
Bhīṣma sprach: Er ist Govinda, der Große Eber—der die mächtige Gestalt Varāhas annahm; Suṣeṇa, umgeben von einer schönen Schar von Gefährten; Kanakāṅgadī, geschmückt mit goldenen Armreifen; Guhya, verborgen im geheimen Raum des Herzens; Gabhīra, unergründlich tief; Gahana, dem Wesen nach schwer zu durchdringen; Gupta, jenseits von Wort und Geist; und Cakragadādhara, Träger von Diskus und Keule zum Schutz der Verehrer.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches reverent remembrance of the Lord through epithets that unite transcendence and moral guardianship: He is beyond speech and mind (guhya, gupta) yet actively protects dharma (cakragadādhara). Devotion is presented as an ethical refuge grounded in the Lord’s power to restore and safeguard.
Bhishma is reciting a sequence of divine names praising Govinda (Viṣṇu/Kṛṣṇa). Each name highlights an aspect of the deity—incarnation as Varāha, majestic attendants, divine adornment, hidden inner presence, profundity, and protective weapon-bearing—within the broader Anuśāsana Parva context of instruction on dharma and sacred praise.