Shloka 10
भीष्मस्योत्तरायणप्रतीक्षा तथा युधिष्ठिरागमनम् | Bhīṣma’s uttarāyaṇa moment and Yudhiṣṭhira’s arrival
Devanagari script
सुरकार्यार्थमुत्पन्नो मानुषं वपुरास्थित: । न हि देवगणा:ः सक्तास्त्रिविक्रमविनाकृता:
Translation
Um das Werk der Götter zu vollenden, ist Er hervorgegangen und auf Erden erschienen, indem Er einen menschlichen Leib annahm. Denn ohne die Kraft und Hilfe Trivikrama vermag selbst die Gesamtheit der Götter kein Werk zu vollbringen.
Word by Word
सुरकार्यर्थम्for the purpose of the gods' task
सुरकार्यर्थम्:
Karma
TypeNoun
Rootसुरकार्य (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसक, द्वितीया, एकवचन
उत्पन्नःarisen / manifested
उत्पन्नः:
Karta
TypeAdjective
Rootउत् + √पद् (पद्यते) → उत्पन्न (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
मानुषम्human
मानुषम्:
Karma
TypeAdjective
Rootमानुष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसक, द्वितीया, एकवचन
वपुःbody, form
वपुः:
Karma
TypeNoun
Rootवपुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसक, द्वितीया, एकवचन
आस्थितःhaving assumed / having taken (up)
आस्थितः:
Karta
TypeAdjective
Rootआ + √स्था → आस्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
हिindeed / for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
देवगणाःthe hosts of gods
देवगणाः:
Karta
TypeNoun
Rootदेवगण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
सक्ताःable / competent (lit. attached, engaged)
सक्ताः:
Karta
TypeAdjective
Root√सञ्ज् (सजति) → सक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
त्रिविक्रमविनाकृताःwithout Trivikrama (i.e., bereft of his help)
त्रिविक्रमविनाकृताः:
Karta
TypeAdjective
Rootत्रिविक्रम (प्रातिपदिक) + विना (अव्यय) + कृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
Speaker
ईश्वर उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes