Shloka 52
Pratyakṣa–Āgama–Ācāra: Doubt, Proof, and the Practice of Dharma (प्रत्यक्ष–आगम–आचारविचारः)
आत्मानमुपजीवन् यो दीक्षां द्वादशवार्षिकीम् । ह॒त्वाग्नौ देहमुत्सूज्य वह्विलोके महीयते,जो बारह वर्षोके लिये व्रत-पालनकी दीक्षा ले अपने ही सहारे जीवन-यापन करता हुआ अपने शरीरको अग्निमें होम देता है, वह अग्निलोकमें प्रतिष्ठित होता है
ātmānam upajīvan yo dīkṣāṃ dvādaśavārṣikīm | hatvāgnau deham utsṛjya vahniloke mahīyate ||
Maheśvara sprach: „Wer aus eigener Kraft lebt, das geweihte Gelübde zwölf Jahre lang auf sich nimmt und dann, nachdem er seinen Leib dem Feuer als Opfer dargebracht hat, ihn hingibt, der wird geehrt und erlangt Hoheit in der Welt Agnis, des Feuergottes.“
श्रीमहेश्वर उवाच
Educational Q&A
The verse extols rigorous vow-observance (dīkṣā) sustained through self-reliance and culminating in a total sacrificial offering of oneself; such extreme tapas is said to yield exalted posthumous attainment in Agni’s realm, emphasizing the Mahābhārata theme that disciplined austerity and ritual resolve bear powerful spiritual फल (results).
Maheśvara describes a specific ascetic trajectory: a person undertakes a twelve-year consecrated observance while sustaining life independently, and at its completion relinquishes the body by consigning it to fire; the stated outcome is honor and elevation in Vahniloka, the world of the Fire-god.