Previous Verse
Next Verse

Shloka 94

Śiva-nāmānukīrtana-prastāvaḥ

Prologue to the praise of Śiva and the Upamanyu testimony

ताक्ष सप्तकपालेन देवैरन्या: प्रवर्तिता: । ततः पानीयमभवत्‌ प्रसन्ने >यम्बके भुवि

tākṣa saptakapalena devair anyāḥ pravartitāḥ | tataḥ pānīyam abhavat prasanne tryambake bhuvi ||

Vāsudeva sprach: „Einst, als die Wasser durch Mahādevas Zorn vernichtet waren, setzten die Götter ein anderes Mittel in Gang: das Saptakapāla‑Ritual, dessen Herr Rudra ist. Danach wurde Trinkwasser auf Erden erst verfügbar, als Tryambaka (Śiva), der dreiaugige Herr, zufrieden war.“

ताक्षhe fashioned / he produced
ताक्ष:
Karta
TypeVerb
Rootताक्ष्
FormLun (Aorist), 3, Singular, Parasmaipada
सप्तकपालेनby the seven-bowl (sacrifice/rite)
सप्तकपालेन:
Karana
TypeNoun
Rootसप्तकपाल
FormNeuter, Instrumental, Singular
देवैःby the gods
देवैः:
Karta
TypeNoun
Rootदेव
FormMasculine, Instrumental, Plural
अन्याःother (ones)
अन्याः:
Karta
TypeAdjective
Rootअन्य
FormFeminine, Nominative, Plural
प्रवर्तिताःset in motion / brought about
प्रवर्तिताः:
Karma
TypeVerb
Rootप्र-√वृत्
Formक्त (past passive participle), Feminine, Nominative, Plural, Passive
ततःthen / thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः
पानीयम्water (drinkable water)
पानीयम्:
Karta
TypeNoun
Rootपानीय
FormNeuter, Nominative, Singular
अभवत्became / came to be
अभवत्:
Karta
TypeVerb
Root√भू
FormImperfect (Lan), 3, Singular, Parasmaipada
प्रसन्नेwhen (he was) pleased
प्रसन्ने:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootप्रसन्न
FormMasculine, Locative, Singular
त्र्यम्बकेin/when Tryambaka (the three-eyed one, Shiva)
त्र्यम्बके:
Adhikarana
TypeNoun
Rootत्र्यम्बक
FormMasculine, Locative, Singular
भुविon the earth
भुवि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभू
FormFeminine, Locative, Singular

वासुदेव उवाच

V
Vāsudeva (Kṛṣṇa)
D
Devas (gods)
M
Mahādeva (Śiva)
R
Rudra
T
Tryambaka (Śiva)
S
Saptakapāla-yajña (rite/sacrifice)
P
Pānīya (water)
B
Bhū (earth)

Educational Q&A

Essential resources and social-cosmic stability depend on maintaining harmony with dharma and the divine; when divine displeasure disrupts order, sincere propitiation through appropriate rites and humility restores balance.

After water is lost due to Śiva’s anger, the gods perform the Saptakapāla rite under Rudra’s lordship; once Tryambaka is pleased, potable water becomes available again on earth.