Shloka 559
उपवासफलात्मकविधिः — Upavāsa as Yajña-Equivalent Merit
Angiras Teaching
भरतश्रेष्ठ! वह स्वर्गमें जाकर सैकड़ों रमणियोंसे भरे हुए महलमें रमण करता है। इस जगतमें दुर्बल मनुष्यको हृष्ट-पुष्ट होते देखा गया है। जिसे घाव हो गया है, उसका घाव भी भर जाता है। रोगीको अपने रोगकी निवृत्तिके लिये औषधसमूह प्राप्त होता है। क्रोधमें भरे हुए पुरुषको प्रसन्न करनेका उपाय भी उपलब्ध होता है। अर्थ और मानके लिये दुःखी हुए पुरुषके दुःखोंका निवारण भी देखा गया है; परन्तु स्वर्गकी इच्छा रखनेवाले और दिव्य सुख चाहनेवाले पुरुषको ये सब इस लोकके सुखोंकी बातें अच्छी नहीं लगतीं
bharataśreṣṭha! sa svargaṁ gatvā śataśo ramaṇībhiḥ paripūrṇe mahale ramate. asmin loke durbalo 'pi manuṣyo hṛṣṭa-puṣṭo dṛśyate. yasya vraṇo jātaḥ, tasya vraṇo 'pi rohaṇaṁ gacchati. rogī ca svasyā roga-nivṛtty-arthaṁ auṣadha-samūhaṁ prāpnoti. krodha-pūrṇaṁ puruṣaṁ prasādayituṁ upāyo 'pi labhyate. artha-māna-kṛte duḥkhita-puruṣasya duḥkhānāṁ nivāraṇam api dṛśyate; kintu svarga-kāṅkṣiṇaḥ divya-sukha-kāṅkṣiṇaś ca puruṣasya etāni sarvāṇi iha-loka-sukhāni na rocante.
O Bester der Bharatas! Im Himmel angekommen, ergötzt er sich in einem Palast, erfüllt von Hunderten lieblicher Frauen. Auch in dieser Welt sieht man, wie ein schwacher Mensch heiter und kräftig wird; wie eine Wunde sich schließt; wie der Kranke eine Fülle von Heilmitteln zur Vertreibung seines Leidens erhält; ja, selbst ein Weg findet sich, einen von Zorn erfüllten Mann zu besänftigen. Man sieht auch, wie die Sorgen dessen gelindert werden, der um Besitz und Ehre bekümmert ist. Doch dem Mann, der nach dem Himmel verlangt und göttliche Wonne begehrt, erscheinen all dies nur als Freuden dieser Welt und vermögen ihn nicht wahrhaft zu locken.
अंगियरा उवाच
Educational Q&A
Worldly problems often have worldly remedies—health returns, wounds heal, anger can be pacified, and distress over wealth or honor can be relieved. But one who is intent on heaven and divine happiness finds such temporary, this-worldly pleasures insufficient and unappealing, implying a call toward higher aspiration and detachment.
Aṅgiras addresses a Bharata noble and contrasts the enjoyments of heaven (a palace filled with many women) with the ordinary recoveries and consolations available on earth. He then notes that a person yearning for svarga and divine bliss does not value these mundane comforts, framing a moral reflection on priorities and desire.