Shloka 29
नहुषोपाख्यानम्—दीपदान-धूप-बलीकर्म-प्रशंसा
Nahūṣa Episode and the Commendation of Lamp-Gifting and Household Offerings
महाराज! नहुषने जो भिन्न-भिन्न प्रकारके दान किये थे, तप और नियमोंका अनुष्ठान किया था, उनके प्रभावसे वे पृथ्वीपर गिरकर भी पूर्वजन्मकी स्मृतिसे वंचित नहीं हुए। उन्होंने भूगुको प्रसन्न करते हुए कहा--'प्रभो! मुझको मिले हुए शापका अंत होना चाहिये” ।।
mahārāja! nahuṣeṇa yo bhinna-bhinna-prakārake dānāni kṛtāni, tapaḥ ca niyamānām anuṣṭhānam kṛtam, teṣāṁ prabhāvena te pṛthivyāṁ patitā api pūrva-janma-smṛteḥ vañcitā na abhavan. te bhṛgum prasādayantaḥ ūcuḥ— “prabho! mama labdhasya śāpasya antaḥ bhavitavyaḥ.” tato’gastyaḥ kṛpāviṣṭaḥ śāpāntārthaṁ mahārāja sa bhṛgum prasādayat. sa ca bhṛguḥ kṛpānvitaḥ tasya śāpasya antaṁ tathā niścakāra.
Bhishma sprach: O König, weil Nahusha vielerlei Gaben dargebracht und Askese sowie strenge, geregelte Observanzen geübt hatte, verlor er selbst nach seinem Sturz zur Erde nicht die Erinnerung an seine frühere Geburt. Um den Weisen Bhṛgu zu besänftigen, sprach er: „Herr, der Fluch, der mich getroffen hat, soll ein Ende finden.“ Da trat Agastya, von Mitgefühl bewegt, an Bhṛgu heran, um die Aufhebung jenes Fluches zu erwirken; und Bhṛgu, durch Erbarmen gemildert, bestimmte die Weise, in der der Fluch enden werde. Der Abschnitt zeigt, wie vergangenes Verdienst das Bewusstsein in der Not trägt, und wie Demut und die Fürsprache des Mitfühlenden einen Weg zur Erlösung vom Leiden eröffnen können.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Merit gained through charity, austerity, and disciplined observance can sustain clarity even in downfall; release from suffering is approached through humility, sincere propitiation, and compassionate mediation by the wise.
Nahusha, though fallen to the earth under a curse, retains memory due to his past merits. He seeks Bhrigu’s favor for the curse to end. Agastya, moved by compassion, intercedes with Bhrigu, who then determines the conditions for the curse’s cessation.