Shloka 26
Śama-prāptiḥ — Gautamī–Lubdhaka–Pannaga–Mṛtyu–Kāla-saṃvāda
Restraint through the Analysis of Karma and Time
गौतम्युवाच आर्तिनिवं विद्यते3स्मद्विधानां धर्मात्मान: सर्वदा सज्जना हि । नित्यायस्तो बालको<प्यस्य तस्मा- दीशे नाहं पन्नगस्य प्रमाथे,गौतमी बोली--अर्जुनक! हम-जैसे लोगोंको कभी किसी तरहकी हानिसे भी पीड़ा नहीं होती। धर्मात्मा सज्जन पुरुष सदा धर्ममें ही लगे रहते हैं। मेरा यह बालक सर्वथा मरनेहीवाला था; इसलिये मैं इस सर्पको मारनेमें असमर्थ हूँ
gautamy uvāca — ārti-nivṛttiḥ vidyate ’smad-vidhānāṃ; dharmātmānaḥ sarvadā sajjanā hi. nityāyattaḥ bālako ’py asya; tasmād īśe nāhaṃ pannagasya pramāthe.
Gautamī sprach: „Für Menschen wie uns gibt es eine Freiheit von Qual; denn die Rechtschaffenen und Guten stehen stets fest im Dharma. Auch dieses Kind war bestimmt, zu seiner Zeit zu sterben; darum vermag ich nicht—und halte es auch nicht für recht—die Schlange zu vernichten.“
लुब्धक उवाच
Educational Q&A
The verse teaches restraint and dharmic composure: the righteous do not let personal grief drive them into retaliatory violence, recognizing mortality as inevitable and choosing compassion over vengeance.
Gautamī responds to the situation of her child’s death involving a serpent. Instead of urging the serpent’s killing, she declares that her child was destined to die and that she will not participate in destroying the serpent, grounding her response in dharma.