Previous Verse
Next Verse

Shloka 12

अध्याय ९५: चित्राङ्गदस्य गन्धर्वेण सह संग्रामः तथा विचित्रवीर्यस्य राज्याभिषेकः

Chitrāṅgada’s duel with the Gandharva and Vicitravīrya’s consecration

अनाधृष्टिरभूत्‌ तेषां विद्वान्‌ भुवि तथैकराटू । ऋषचेयुरथ विक्रान्तो देवानामिव वासव:,ऋचेयु जिनका एक नाम अनाधृष्टि भी है, अपने सब भाइयोंमें वैसे ही विद्वान्‌ और पराक्रमी हुए, जैसे देवताओंमें इन्द्र। वे भूमण्डलके चक्रवर्ती राजा थे

anādṛṣṭir abhūt teṣāṁ vidvān bhuvi tathaikarāṭ | ṛṣaceyur atha vikrānto devānām iva vāsavaḥ ||

Vaiśampāyana sprach: Unter ihnen wurde Ṛṣaceyu—auch unter dem Beinamen Anādṛṣṭi bekannt—auf Erden ein gelehrter und tüchtiger Herrscher. Er war ein einziger, höchster Souverän (ein Kaiser), und an Tapferkeit glich er Vāsava (Indra) unter den Göttern, hervortretend unter seinen Brüdern, wie Indra unter den Gottheiten hervorragt.

अनाधृष्टिःAnādhṛṣṭi (proper name)
अनाधृष्टिः:
Karta
TypeNoun
Rootअनाधृष्टि
FormMasculine, Nominative, Singular
अभूत्was/became
अभूत्:
TypeVerb
Rootभू
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular
तेषाम्of them (among them)
तेषाम्:
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
विद्वान्learned/wise
विद्वान्:
Karta
TypeAdjective
Rootविद्वस्
FormMasculine, Nominative, Singular
भुविon earth
भुवि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभू
FormFeminine, Locative, Singular
तथाthus/likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
एकराट्sole ruler, emperor
एकराट्:
Karta
TypeNoun
Rootएकराट्
FormMasculine, Nominative, Singular
ऋषचेयुःṚṣaceyu (proper name)
ऋषचेयुः:
Karta
TypeNoun
Rootऋषचेयु
FormMasculine, Nominative, Singular
अथthen/and
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
विक्रान्तःvaliant, mighty
विक्रान्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootविक्रान्त
FormMasculine, Nominative, Singular
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
TypeNoun
Rootदेव
FormMasculine, Genitive, Plural
इवlike/as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
वासवःVāsava (Indra)
वासवः:
Karta
TypeNoun
Rootवासव
FormMasculine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
Ṛṣaceyu
A
Anādṛṣṭi
V
Vāsava (Indra)
T
the brothers (implicit group)

Educational Q&A

The verse praises an ideal ruler as one who unites learning (vidvān) with courage (vikrānta) and rightful sovereignty (eka-rāṭ). Ethical kingship is portrayed as excellence in both wisdom and strength, comparable to Indra’s preeminence among the gods.

Vaiśampāyana is describing a figure named Ṛṣaceyu, also called Anādṛṣṭi, highlighting his status as a learned, valiant, and paramount ruler on earth, likening his prominence to Indra among the deities.