Shloka 4
Śāṃtanu’s Ideal Rule; Devavrata’s Return; The Satyavatī Marriage Condition and Bhīṣma’s Vow (आदि पर्व, अध्याय ९४)
ययातिरु्वाच न भिथ्याहं विक्रयं वै स्मरामि वृथा गृहीतं शिशुकाच्छडकमान: । कुर्या न चैवाकृतपूर्वमन्यै- विधित्समान: किमु तत्र साधु,ययातिने कहा--मैंने इस प्रकार कभी झूठ-मूठकी खरीद-बिक्री की हो अथवा छलपूर्वक व्यर्थ कोई वस्तु ली हो, इसका मुझे स्मरण नहीं है। मैं कालचक्रसे शंकित रहता हूँ। जिसे पूर्ववर्ती अन्य महापुरुषोंने नहीं किया वह कार्य मैं भी नहीं कर सकता हूँ; क्योंकि मैं सत्कर्म करना चाहता हूँ
yayātir uvāca | na mithyāhaṃ vikrayaṃ vai smarāmi vṛthā gṛhītaṃ śiśukāc chadakamānaḥ | kuryā na caivākṛtapūrvam anyair vidhitsamānaḥ kim u tatra sādhu ||
Yayāti sprach: „Ich erinnere mich nicht, je einen derart trügerischen Kauf und Verkauf betrieben zu haben, noch erinnere ich mich, durch List etwas umsonst genommen zu haben — nicht einmal von einem Kind. Auch würde ich keine Tat unternehmen, die die großen Männer früherer Zeiten nicht getan haben. Denn ich suche nach dem Rechten, nach Dharma zu handeln — welches Gute sollte in einem solchen Tun liegen?“
प्रतर्दन उवाच
Educational Q&A
The verse upholds ethical integrity: one should avoid deceit in transactions, never take what is not rightfully given (even from the vulnerable), and refrain from questionable innovations that lack the sanction of established righteous precedent.
Yayāti speaks in self-defense and moral reflection, asserting that he has not practiced fraudulent trade or deceitful taking, and that he will not pursue an unprecedented act if it cannot be justified as truly ‘sādhu’ (good/right) within dharma.