Shloka 18
महाभिष-गङ्गा-दर्शनं वसूनां शापकथनं च
Mahābhiṣa Encounters Gaṅgā; The Vasus Explain Their Curse
ययातिरुवाच हित्वा सो$सून् सुप्तवन्निष्टनित्वा पुरोधाय सुकृतं दुष्कृतं वा । अन््यां योनिं पवनाग्रानुसारी हित्वा देह भजते राजसिंह,ययाति बोले--राजसिंह! जैसे मनुष्य श्वास लेते हुए प्राणयुक्त स्थूल शरीरको छोड़कर स्वप्रमें विचरण करता है, वैसे ही यह चेतन जीवात्मा अस्फुट शब्दोच्चारणके साथ इस मृतक स्थूल शरीरको त्यागकर सूक्ष्म शरीरसे संयुक्त होता है और फिर पुण्य अथवा पापको आगे रखकर वायुके समान वेगसे चलता हुआ अन्य योनिको प्राप्त होता है
yayātir uvāca hitvā so'sūn suptavan niṣṭanītvā purodhāya sukṛtaṃ duṣkṛtaṃ vā | anyāṃ yoniṃ pavanāgrānusārī hitvā dehaṃ bhajate rājasiṃha ||
Yayāti sprach: „O Löwe unter den Königen! Wie ein Mensch, noch atmend, den groben Leib gleichsam im Schlaf zurücklässt und im Traum umherwandert, so verlässt auch das bewusste Selbst, mit undeutlicher Rede, diesen leblosen groben Körper, nimmt den feinen Leib an und — Verdienst oder Schuld voranstellend — bewegt sich mit der Schnelligkeit des Windes und gelangt zu einem anderen Schoß, zu einer anderen Geburt.“
अष्टक उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that after death the conscious self departs the gross body, associates with a subtle body, and is propelled toward a new birth according to sukṛta (merit) and duṣkṛta (demerit). Ethical action therefore shapes one’s future embodiment.
In the Aṣṭaka–Yayāti dialogue, Yayāti explains to the addressed king (‘rājasiṃha’) how the jīva leaves the dead body and, driven by past deeds, swiftly proceeds to another yoni—using the analogy of dream-wandering while the body lies as if asleep.