Shloka 25
ययातेर्वानप्रस्थतपःस्वर्गारोहणम् | Yayāti’s Vānaprastha Austerities and Ascent to Heaven
ययातिरुवाच एकमाशीविषो हन्ति शस्त्रेणैकश्ष वध्यते । हन्ति विप्र: सराष्ट्राणि पुराण्यपि हि कोपित:,ययाति बोले--भटद्रे! सर्प एकको ही मारता है, शस्त्रसे भी एक ही व्यक्तिका वध होता है; परंतु क्रोधमें भरा हुआ ब्राह्मण समस्त राष्ट्र और नगरका भी नाश कर देता है। भीरु! इसलिये मैं ब्राह्मणको अधिक दुर्धर्ष मानता हूँ। अतः जबतक आपके पिता आपको मेरे हवाले न कर दें, तबतक मैं आपसे विवाह नहीं करूँगा
yayātir uvāca | ekam āśīviṣo hanti śastreṇaikaś ca vadhyate | hanti vipraḥ sa-rāṣṭrāṇi purāṇy api hi kopitaḥ |
Yayāti sprach: „O edle Frau, eine einzige Giftschlange tötet nur einen Menschen, und auch eine Waffe erschlägt jeweils nur einen. Doch ein Brāhmaṇa, wenn er von Zorn entflammt ist, kann ganze Reiche und selbst Städte ins Verderben stürzen. Darum halte ich den Brāhmaṇa für den Furchtbareren. Deshalb werde ich dich nicht heiraten, solange dein Vater dich mir nicht förmlich übergibt.“
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse contrasts physical violence (snake or weapon harming an individual) with the far-reaching social and moral power attributed to a brahmin’s anger—suggesting that spiritual/ritual authority and speech-backed curse can devastate whole polities; therefore one should act with restraint and respect toward dharma and its custodians.
Yayāti explains why he will not proceed with marriage immediately: he emphasizes the formidable consequences of offending a brahmin and states that he will marry only after the woman’s father formally hands her over, aligning the union with proper social and familial authorization.