Shloka 92
अध्याय ७४: अक्रोध–क्षमा–निवासनीति
Chapter 74: Non-anger, Forbearance, and the Ethics of Residence
अन्यान् परिवदन् साधुर्यथा हि परितप्यते । तथा परिवदन्नन्यांस्तुष्टो भवति दुर्जन:,साधु पुरुष दूसरोंकी निन्दाका अवसर आनेपर जैसे अत्यन्त संतप्त हो उठता है, ठीक उसी प्रकार दुष्ट मनुष्य दूसरोंकी निन्दाका अवसर मिलनेपर बहुत संतुष्ट होता है
anyān parivadan sādhur yathā hi paritapyate | tathā parivadann anyāṁs tuṣṭo bhavati durjanaḥ ||
Duṣyanta sprach: „Ein guter Mensch empfindet, wenn sich eine Gelegenheit ergibt, schlecht über andere zu reden, tiefen Schmerz, als würde er innerlich versengt. Ein Böser hingegen, wenn er die Chance erhält, andere herabzusetzen, wird froh und fühlt sich befriedigt.“
दुष्यन्त उवाच
Educational Q&A
The verse contrasts inner dispositions: the virtuous feel moral pain at the very prospect of slander, while the wicked take delight in fault-finding. It teaches restraint in speech and the ethical measure of character by one’s response to opportunities for gossip and disparagement.
Duṣyanta is speaking reflectively, offering a moral observation about human nature—how a sādhū and a durjana react differently when given an opening to criticize others—thereby framing ethical judgment around conduct of speech.