Shloka 12
Ādi Parva, Adhyāya 68 — Sarvadamana’s Childhood and Śakuntalā’s Claim at Court
उद्यम्य मन्दरं दोर्भ्या वहेत्ू सवनकाननम् | चतुष्पथगदायुद्धे सर्वप्रहरणेषु च,वे अपने दोनों हाथोंद्वारा उपवनों और काननोंसहित मन्दराचलको उठाकर ले जानेकी शक्ति रखते थे। गदायुद्धके प्रक्षेप5, विक्षेप*, परिक्षेपट, और अभिक्षेप*---इन चारों प्रकारोंमें कुशल तथा सम्पूर्ण अस्त्र-शस्त्रोंकी विद्यामें अत्यन्त निपुण थे। घोड़े और हाथीकी पीठपर बैठनेकी कलामें वे अत्यन्त प्रवीण थे। बलमें भगवान् विष्णुके समान और तेजमें भगवान् सूर्यके सदृश थे
udyamya mandaraṃ dorbhyā vahet sa-vanakānanam | catuṣpatha-gadāyuddhe sarva-praharaṇeṣu ca ||
Vaiśampāyana sprach: Er besaß die Kraft, den Berg Mandara mit beiden Armen zu heben und ihn mitsamt seinen Hainen und Wäldern fortzutragen. In der vierfachen Lehre des Keulenkampfes auf der Kreuzungsarena und im Gebrauch jeder Art von Waffen und Kriegsgerät war er vollkommen bewandert—ein Vorbild kriegerischer Macht, gelenkt von Kunstfertigkeit und Übung, nicht von bloßer roher Gewalt.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse praises a warrior ideal where immense physical power is matched by disciplined mastery of weapons; strength is ethically meaningful when governed by skill, training, and restraint rather than uncontrolled violence.
Vaiśampāyana is describing a hero’s extraordinary prowess: he is so strong he could carry Mount Mandara with its forests, and he is expertly trained in mace-fighting and in the full range of weapons.