Previous Verse
Next Verse

Shloka 66

आदि पर्व, अध्याय 67 — गान्धर्वविवाह-समयः

Duḥṣanta–Śakuntalā: Gandharva Marriage and Succession Condition

गणात्‌ क्रोधवशादेष राजपूगो5भवत्‌ क्षितौ | जात: पुरा महाभागो महाकीर्तिमहाबल:,इतने राजाओंका समुदाय पहले इस पृथ्वीपर क्रोधवश नामक दैत्यगणसे उत्पन्न हुआ था। ये सब राजा परम सौभाग्यशाली, महान्‌ यशस्वी और अत्यन्त बलशाली थे

gaṇāt krodhavaśād eṣa rājapūgo 'bhavat kṣitau | jātaḥ purā mahābhāgo mahākīrtimahābalaḥ ||

Vaiśaṃpāyana sprach: „Aus der Schar der Wesen, die Krodhavaśa (die ‚vom Zorn Beherrschten‘) genannt wird, ging einst auf Erden diese Menge von Königen hervor. In früherer Zeit wurden sie als Männer großen Glücks geboren—berühmt durch weiten Ruhm und furchterregende Stärke.“

गणात्from the (demon) group
गणात्:
Apadana
TypeNoun
Rootगण
FormMasculine, Ablative, Singular
क्रोधवशात्from (one) named Krodhavaśa / from Krodhavaśa
क्रोधवशात्:
Apadana
TypeNoun
Rootक्रोधवश
FormMasculine, Ablative, Singular
अयम्this
अयम्:
Karta
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine, Nominative, Singular
राजपूगःmultitude/assemblage of kings
राजपूगः:
Karta
TypeNoun
Rootराजपूग
FormMasculine, Nominative, Singular
अभवत्arose / came to be
अभवत्:
Karta
TypeVerb
Rootभू
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular
क्षितौon the earth
क्षितौ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootक्षिति
FormFeminine, Locative, Singular
जातःborn / produced
जातः:
Karta
TypeVerb
Rootजन्
FormMasculine, Nominative, Singular, Past passive participle (क्त)
पुराformerly / earlier
पुरा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootपुरा
महाभागःvery fortunate / illustrious
महाभागः:
Karta
TypeAdjective
Rootमहाभाग
FormMasculine, Nominative, Singular
महाकीर्तिःof great fame
महाकीर्तिः:
Karta
TypeAdjective
Rootमहाकीर्ति
FormMasculine, Nominative, Singular
महाबलःof great strength
महाबलः:
Karta
TypeAdjective
Rootमहाबल

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
K
Krodhavaśa (a gaṇa associated with anger)
R
rājapūga (multitude of kings)
K
kṣiti (earth)

Educational Q&A

The verse frames anger (krodha) as a potent generative force behind worldly power: even kings famed for strength and glory can be traced to a source characterized by wrath. Ethically, it hints that political might and renown may arise from, and remain vulnerable to, the destabilizing impulse of anger—inviting vigilance and self-mastery in rulers.

Vaiśampāyana describes an ancient origin-story: a large assemblage of kings on earth is said to have arisen from a gaṇa named Krodhavaśa. He characterizes these kings as exceptionally fortunate, famous, and strong, setting up a genealogical or mythic background for subsequent accounts of royal lineages and conflicts.