Shloka 33
Śakuntalā-Janma-Nāmakaraṇa (Birth and Naming of Śakuntalā) | शकुन्तला-जन्म-नामकरणम्
कामस्य तु रतिर्भार्या शमस्य प्राप्तिरड्नना | नन्दा तु भार्या हर्षस्थ यासु लोका: प्रतिछ्तिता:,कामकी पत्नीका नाम रति है। शमकी भार्या प्राप्ति है। हर्षकी पत्नी नन््दा है। इन्हींमें सम्पूर्ण लोक प्रतिष्ठित हैं
vaiśampāyana uvāca | kāmasya tu ratir bhāryā śamasya prāptir aṅganā | nandā tu bhāryā harṣasya yāsu lokāḥ pratiṣṭhitāḥ ||
Vaiśampāyana sprach: Kāma hat Rati zur Gattin; die Gelassenheit (Śama) hat Prāpti zur Gefährtin. Und Nandā ist die Frau der Freude (Harṣa). Auf diesen personifizierten Mächten und ihren Verbindungen, so heißt es, sind die Welten gegründet—als ruhe die Ordnung des Lebens auf Begehren und Anziehung, auf dem Erlangen, das aus Selbstbeherrschung folgt, und auf der tragenden Kraft von Zufriedenheit und Freude.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse presents a moral-cosmic psychology through personification: desire (kāma) naturally seeks pleasure (rati), tranquillity/self-control (śama) leads to attainment (prāpti), and joy (harṣa) is sustained by contentment (nandā). Together they indicate that worldly stability depends on balancing desire with restraint, and grounding life in contentment.
Vaiśampāyana is describing abstract forces as divine-like couples—Kāma with Rati, Śama with Prāpti, and Harṣa with Nandā—stating that the worlds are ‘established’ upon them. It functions as a reflective, didactic statement within the Adi Parva’s broader genealogical and cosmological discourse.