Previous Verse
Next Verse

Shloka 13

Duḥṣanta at Kaṇva-Āśrama; Śakuntalā’s Reception and Origin Prelude (दुःषन्तस्य कण्वाश्रमागमनम्)

कद्रश्न मनुजव्यात्र दक्षकन्यैव भारत । एतासां वीर्यसम्पन्नं पुत्रपौत्रमनन्‍्तकम्‌,नरश्रेष्ठ! उनके नाम इस प्रकार हैं--अदिति, दिति, दनु, काला, दनायु, सिंहिका, क्रोधा (क्रूरा), प्राधा, विश्वा, विनता, कपिला, मुनि और कट्रू। भारत! ये सभी दक्षकी कन्याएँ हैं। इनके बल-पराक्रमसम्पन्न पुत्र-पौत्रोंकी संख्या अनन्त है

Vaiśaṃpāyana uvāca: Kadruś ca manuja-vyāghra Dakṣa-kanyā eva Bhārata; etāsāṃ vīrya-sampannaṃ putra-pautram anantakam.

Vaiśampāyana sprach: „O Tiger unter den Menschen, o Bhārata, auch Kadru ist wahrlich eine Tochter Dakṣas. Aus diesen Töchtern ging eine endlose Reihe von Söhnen und Enkeln hervor, reich an Kraft und Tapferkeit.“

कद्रूःKadrū
कद्रूः:
Karta
TypeNoun
Rootकद्रू
FormFeminine, Nominative, Singular
मनुजव्याघ्रO tiger among men
मनुजव्याघ्र:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमनुज-व्याघ्र
FormMasculine, Vocative, Singular
दक्षकन्याdaughter of Dakṣa
दक्षकन्या:
Karta
TypeNoun
Rootदक्ष-कन्या
FormFeminine, Nominative, Singular
इवas/like
इव:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootइव
भारतO Bhārata
भारत:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभारत
FormMasculine, Vocative, Singular
एतासाम्of these (women)
एतासाम्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootएतद्
FormFeminine, Genitive, Plural
वीर्यसम्पन्नम्endowed with prowess
वीर्यसम्पन्नम्:
Karma
TypeAdjective
Rootवीर्य-सम्पन्न
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
पुत्रपौत्रम्sons and grandsons (progeny)
पुत्रपौत्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootपुत्र-पौत्र
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
अनन्तकम्endless/innumerable
अनन्तकम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअनन्तक
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
नरश्रेष्ठO best of men
नरश्रेष्ठ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootनर-श्रेष्ठ
FormMasculine, Vocative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśaṃpāyana
K
Kadru
D
Dakṣa
B
Bhārata (Janamejaya as addressee)

Educational Q&A

The verse underscores the Mahābhārata’s emphasis on lineage and causality: vast historical and cosmic events arise from ancestral origins, and understanding descent-lines helps explain later conflicts and duties (dharma) tied to family and community.

Vaiśaṃpāyana continues a genealogical account for King Janamejaya, stating that Kadru is among Dakṣa’s daughters and that from these daughters came innumerable powerful descendants—setting the background for later narratives involving their progeny (notably the Nāgas).