Shloka 3
Adhyāya 60: Devagaṇa–Ṛṣi–Prajāpatīnāṃ Sambhavaḥ
Origins of Divine Classes, Sages, and Progenitors
जातमात्रश्न यः सद्य इष्ट्या देहमवीवृधत् | वेदांश्नाधिजगे साड्रान् सेतिहासान् महायशा:,जन्म लेते ही उन्होंने अपनी इच्छासे शरीरको बढ़ा लिया तथा उन महायशस्वी व्यासजीको (स्वतः: ही) अंगों और इतिहासोंसहित सम्पूर्ण वेदों और उस परमात्मतत्त्वका ज्ञान प्राप्त हो गया, जिसे कोई तपस्या, वेदाध्ययन, व्रत, उपवास, शम और यज्ञ आदिके द्वारा भी नहीं प्राप्त कर सकता
śaunaka uvāca | jātamātraḥ sa yaḥ sadya iṣṭyā deham avīvṛdhat | vedān sa adhijage sāṅgān setihāsān mahāyaśāḥ |
Ugraśravas sprach: «Kaum geboren, ließ er sogleich aus bloßem Willen seinen Leib heranwachsen. Und der Hochberühmte durchdrang unverzüglich die Veden in ihrer Gesamtheit, mitsamt den Hilfswissenschaften und der Itihāsa-Überlieferung.»
शौनक उवाच
Educational Q&A
The verse highlights extraordinary, inborn spiritual authority: true knowledge may arise through innate realization or divine sanction, not merely through external disciplines. It implicitly contrasts mechanical ritual/austerity with direct insight and emphasizes why such a figure is fit to transmit the Veda and Itihāsa.
Śaunaka describes a wondrous sage’s birth and immediate maturation: upon being born he grows his body by will and instantly attains complete Vedic mastery along with the auxiliary sciences and the Itihāsa tradition, establishing his exceptional status in the story.