Shloka 49
Āstīka-stuti at Janamejaya’s Sacrifice (आस्तीकस्तुतिः / यज्ञप्रशंसा)
प्रतिकर्तव्यमित्येवं येन मे हिंसित: पिता । शज्धिणं हेतुमात्रं यः कृत्वा दग्ध्वा च पार्थिवम्,जनमेजयने कहा--मन्त्रियो! मेरे पिताके स्वर्गलोकगमनके विषयमें आपलोगोंका यह वचन सुनकर मैंने अपनी बुद्धिद्वारा जो कर्तव्य निश्चित किया है, उसे आप सुन लें। मेरा विचार है, उस दुरात्मा तक्षकसे तुरंत बदला लेना चाहिये, जिसने शृंगी ऋषिको निमित्तमात्र बनाकर स्वयं ही मेरे पिता महाराजको अपनी विषाग्निसे दग्ध करके मारा है
pratikartavyam ity evaṁ yena me hiṁsitaḥ pitā | śṛṅgiṇaṁ hetumātraṁ yaḥ kṛtvā dagdhvā ca pārthivam ||
Janamejaya sprach: „Vergeltung muss wahrlich an dem vollzogen werden, durch den mein Vater verletzt wurde—an jenem, der den Weisen Śṛṅgin nur zum Werkzeug machte und den König (meinen Vater) mit dem Feuer seines Giftes verbrannte und so den Tod herbeiführte. Darum urteile ich, dass rasche Rache an dem ruchlosen Takṣaka zu nehmen ist.“
जनमेजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights ethical tension between royal justice and personal vengeance: Janamejaya frames retaliation as a duty (pratikartavya), while also recognizing moral causality—Takṣaka is treated as the true agent, and Śṛṅgin as merely an instrument (hetumātra).
After hearing counsel about his father’s death, King Janamejaya declares his resolve to take immediate revenge on the serpent Takṣaka, whom he holds responsible for killing King Parīkṣit by using Śṛṅgin’s curse as a pretext.