सर्पसत्रे ऋत्विजः सदस्याश्च — Officiants and Assembly at Janamejaya’s Serpent-Sacrifice
3 5 >> > ब्ैतकाकका अर्थ यह है--श्वा, एत और काक; जिसका क्रमशः अर्थ है--कुत्ता, हरिण और कौआ (श्वा+एतमें पररूप हुआ है)। तात्पर्य यह है कि यह कुतियाकी भाँति सदा जागती और कम सोती थी, हरिणीके समान भयसे चकित रहती और कौएकी भाँति उनके इंगित (इशारे) समझनेके लिये सावधान रहती थी। अष्टचत्वारिशो<5् ध्याय: वासुकि नागकी चिन्ता, बहिनद्वारा उसका निवारण तथा आस्तीकका जन्म एवं विद्याध्ययन सौतिरुवाच गतमात्र तु भर्तारें जरत्कारुरवेदयत् । भ्रातुः: सकाशमागत्य याथातथ्यं तपोधन,उग्रश्रवाजी कहते हैं--तपोधन शौनक! पतिके निकलते ही नागकन्या जरत्कारुने अपने भाई वासुकिके पास जाकर उनके चले जानेका सब हाल ज्यों-का-त्यों सुना दिया
sautir uvāca | gatamātraṃ tu bhartāraṃ jaratkārur avedayat | bhrātuḥ sakāśam āgatya yāthātathyaṃ tapodhana ||
Sauti sprach: „O Śaunaka, du Asket von großer Askese: Sobald ihr Gemahl fortgegangen war, begab sich die Nāga-Jungfrau Jaratkāru zu ihrem Bruder Vāsuki und berichtete ihm alles genau so, wie es sich zugetragen hatte, ohne jede Verdrehung, über sein Weggehen.“
तक्षक उवाच
The verse highlights yāthātathya—truthful, exact reporting—as an ethical discipline, especially in family and communal matters where accurate information guides right action (dharma).
Immediately after her husband (the sage Jaratkāru) leaves, the Nāga maiden Jaratkāru goes to her brother Vāsuki and tells him precisely what occurred, as Sauti narrates to the ascetic Śaunaka.