Previous Verse
Next Verse

Shloka 94

Ādi-parva Adhyāya 3 — Janamejaya’s Rite, Dhaumya’s Parīkṣā, and Uttanka’s Kuṇḍala Quest (सर्पसत्रप्रस्तावना–गुरुपरीक्षा–उत्तङ्कोपाख्यान)

तमुपाध्याय: प्रत्युवाच वत्सोत्तड़क बहुशो मां चोदयसि गुर्वर्थमुपाहरामीति तद्‌ गच्छैनां प्रविश्योपाध्यायानीं पृष्छ किमुपाहरामीति,एषा यद्‌ ब्रवीति तदुपाहरस्वेति । यह सुनकर उपाध्यायने उनसे कहा--“वत्स उत्तंक! तुम बार-बार मुझसे कहते हो कि 'मैं क्या गुरुदक्षिणा भेंट करूँ?” अत: जाओ, घरके भीतर प्रवेश करके अपनी गुरुपत्नीसे पूछ लो कि “मैं कया गुरुदक्षिणा भेंट करूँ?”

tam upādhyāyaḥ pratyuvāca—vatsottaka bahuśo māṃ caodayasi gurvartham upāharāmīti; tad gaccha enāṃ praviśyopādhyāyānīṃ pṛccha—kim upāharāmīti; eṣā yad bravīti tad upāharasveti.

Der Lehrer erwiderte: „Mein lieber Uttanka, immer wieder drängst du mich: ‚Was soll ich als guru-dakṣiṇā bringen?‘ Geh daher ins Haus hinein und frage meine Frau: ‚Was soll ich als guru-dakṣiṇā darbringen?‘ Was immer sie dir sagt — bring es.“

तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
उपाध्यायःthe teacher
उपाध्यायः:
Karta
TypeNoun
Rootउपाध्याय
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रत्युवाचreplied
प्रत्युवाच:
TypeVerb
Rootप्रति + वच्
FormPerfect (Paroksha), 3rd, Singular, Parasmaipada
वत्सO child
वत्स:
TypeNoun
Rootवत्स
FormMasculine, Vocative, Singular
उत्तङ्कO Uttanka
उत्तङ्क:
TypeProperNoun
Rootउत्तङ्क
FormMasculine, Vocative, Singular
बहुशःmany times, repeatedly
बहुशः:
TypeIndeclinable
Rootबहुशस्
माम्me
माम्:
Karma
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormAccusative, Singular
चोदयसिyou urge / press / ask
चोदयसि:
TypeVerb
Rootचुद्
FormPresent, 2nd, Singular, Parasmaipada
गुरु-अर्थम्for the teacher's sake (as guru-fee)
गुरु-अर्थम्:
TypeNoun
Rootगुरु + अर्थ
FormMasculine, Accusative, Singular
उपाहरामिI shall bring / I bring (as an offering)
उपाहरामि:
TypeVerb
Rootउप + आ + हृ
FormPresent, 1st, Singular, Parasmaipada
इतिthus (quotative)
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
तत्therefore / then
तत्:
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
गच्छgo
गच्छ:
TypeVerb
Rootगम्
FormImperative, 2nd, Singular, Parasmaipada
एनाम्her (this woman)
एनाम्:
Karma
TypePronoun
Rootएतद्
FormFeminine, Accusative, Singular
प्रविश्यhaving entered
प्रविश्य:
TypeVerb
Rootप्र + विश्
FormAbsolutive (Gerund)
उपाध्यायानीम्the teacher's wife
उपाध्यायानीम्:
Karma
TypeNoun
Rootउपाध्यायानी
FormFeminine, Accusative, Singular
पृच्छask
पृच्छ:
TypeVerb
Rootप्रच्छ्
FormImperative, 2nd, Singular, Parasmaipada
किम्what
किम्:
Karma
TypePronoun
Rootकिम्
FormNeuter, Accusative, Singular
उपाहरामिshall I bring / do I bring
उपाहरामि:
TypeVerb
Rootउप + आ + हृ
FormPresent, 1st, Singular, Parasmaipada
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
एषाshe (this woman)
एषा:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormFeminine, Nominative, Singular
यत्whatever (that which)
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Accusative, Singular
ब्रवीतिsays
ब्रवीति:
TypeVerb
Rootब्रू
FormPresent, 3rd, Singular, Parasmaipada
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
उपाहरस्वbring (it) as an offering
उपाहरस्व:
TypeVerb
Rootउप + आ + हृ
FormImperative, 2nd, Singular, Atmanepada
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति

राम उवाच

U
Upadhyaya (teacher)
U
Uttanka
U
Upadhyayani (teacher's wife)
G
Guru-dakshina (teacher's fee)