HomeMahabharataAdi ParvaAdhyaya 3Shloka 172
Previous Verse
Next Verse

Shloka 172

Ādi-parva Adhyāya 3 — Janamejaya’s Rite, Dhaumya’s Parīkṣā, and Uttanka’s Kuṇḍala Quest (सर्पसत्रप्रस्तावना–गुरुपरीक्षा–उत्तङ्कोपाख्यान)

पुरा तक्षशिलासंस्थ॑ं निवृत्तमपराजितम्‌ । सम्यग्विजयिन दृष्टवा समन्तान्मन्त्रिभिवृतम्‌,जनमेजय पहले तक्षशिला गये थे। वे वहाँ जाकर पूर्ण विजय पा चुके थे। उत्तंकने मन्त्रियोंसे घिरे हुए उत्तम विजयसे सम्पन्न राजा जनमेजयको देखकर पहले उन्हें न्यायपूर्वक जयसम्बन्धी आशीर्वाद दिया। तत्पश्चात्‌ उचित समयपर उपयुक्त शब्दोंसे विभूषित वाणीद्वारा उनसे इस प्रकार कहा--

purā takṣaśilā-saṁsthaṁ nivṛttam aparājitam | samyag-vijayinaṁ dṛṣṭvā samantān mantribhir vṛtam, janamejayam ||

Einst war König Janamejaya nach Takṣaśilā gezogen und unbesiegt zurückgekehrt. Uttanka erblickte den König, dessen Feldzug vollends gelungen war, von allen Seiten von seinen Ministern umgeben. Zuerst sprach er ihm, dem rechten Anstand gemäß, Segenswünsche im Zeichen des Sieges; dann, zur passenden Zeit, wandte er sich mit wohlgewählten Worten an ihn.

पुराformerly, earlier
पुरा:
TypeIndeclinable
Rootपुरा
तक्षशिला-संस्थम्staying/being at Takṣaśilā
तक्षशिला-संस्थम्:
Karma
TypeAdjective
Rootतक्षशिला-संस्थ
FormMasculine, Accusative, Singular
निवृत्तम्returned
निवृत्तम्:
Karma
TypeAdjective
Rootनिवृत्त
FormMasculine, Accusative, Singular
अपराजितम्unconquered, undefeated
अपराजितम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअपराजित
FormMasculine, Accusative, Singular
सम्यक्properly, completely
सम्यक्:
TypeIndeclinable
Rootसम्यक्
विजयिनम्victorious
विजयिनम्:
Karma
TypeAdjective
Rootविजयिन्
FormMasculine, Accusative, Singular
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
TypeVerb
Rootदृश्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral)
समन्तात्on all sides, all around
समन्तात्:
TypeIndeclinable
Rootसमन्तात्
मन्त्रिभिःby ministers, with ministers
मन्त्रिभिः:
Karana
TypeNoun
Rootमन्त्रिन्
FormMasculine, Instrumental, Plural
वृतम्surrounded
वृतम्:
Karma
TypeAdjective
Rootवृत
FormMasculine, Accusative, Singular
जनमेजयम्Janamejaya
जनमेजयम्:
Karma
TypeNoun
Rootजनमेजय
FormMasculine, Accusative, Singular

राम उवाच

T
Takṣaśilā
J
Janamejaya
M
ministers (mantrin)