Shloka 132

Ādi-parva Adhyāya 3 — Janamejaya’s Rite, Dhaumya’s Parīkṣā, and Uttanka’s Kuṇḍala Quest (सर्पसत्रप्रस्तावना–गुरुपरीक्षा–उत्तङ्कोपाख्यान)

Devanagari script

गच्छास्य ब्राह्मणस्य साहाय्यं कुरुष्वेति । अथ वज्ं दण्डकाष्ठमनुप्रविश्य तद्‌ बिलमदारयत्‌,उन्होंने वज़से कहा--“जाओ, इस ब्राह्मणकी सहायता करो।” तब वज्ने डंडेकी लकड़ीमें प्रवेश करके उस बिलको विदीर्ण कर दिया (इससे पाताललोकमें जानेके लिये मार्ग बन गया)

Transliteration

gacchāsya brāhmaṇasya sāhāyyaṃ kuruṣveti | atha vajraṃ daṇḍakāṣṭham anupraviśya tad bilaṃ adārayat |

Translation

Indra sprach zum Vajra: „Geh und leiste diesem Brāhmaṇa Beistand.“ Da fuhr der Vajra in das Holz des Stabes ein und spaltete den Bau, sodass ein Abstieg nach unten geöffnet wurde.

Word by Word

• गच्छ: go
• Type: Verb
• Root: गम्
• Form: लोट् (imperative), 2, singular, परस्मैपदम्

• अस्य: of this (man)
• Type: Pronoun
• Root: इदम्
• Form: masculine, genitive, singular

• ब्राह्मणस्य: of the Brahmin
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण
• Form: masculine, genitive, singular

• साहाय्यम्: help, assistance
• साहाय्यम्: Karma
• Type: Noun
• Root: साहाय्य
• Form: neuter, accusative, singular

• कुरुष्व: do, render (help)
• Type: Verb
• Root: कृ
• Form: लोट् (imperative), 2, singular, आत्मनेपदम्

• इति: thus (quotative)
• Type: Indeclinable
• Root: इति

• अथ: then
• Type: Indeclinable
• Root: अथ

• वज्रः: Vajra (the thunderbolt / personified Vajra)
• वज्रः: Karta
• Type: Noun
• Root: वज्र
• Form: masculine, nominative, singular

• दण्डकाष्ठम्: a staff-wood, stick of wood
• दण्डकाष्ठम्: Karma
• Type: Noun
• Root: दण्डकाष्ठ
• Form: neuter, accusative, singular

• अनुप्रविश्य: having entered
• Type: Verb
• Root: अनु-प्र-विश्
• Form: ल्यप् (absolutive/gerund), परस्मैपदम् (base)

• तत्: that
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: neuter, accusative, singular

• बिलम्: hole, cave, burrow
• बिलम्: Karma
• Type: Noun
• Root: बिल
• Form: neuter, accusative, singular

• अदारयत्: split, tore open
• Type: Verb
• Root: दॄ (दारण)
• Form: लङ् (imperfect), 3, singular, परस्मैपदम्

Speaker

राम उवाच

Characters & Entities

• Rāma
• Brāhmaṇa
• Vajra
• Daṇḍakāṣṭha (staff-wood)
• Bila (burrow/cavity)
• Pātāla (netherworld, implied by the Hindi gloss)