Shloka 13
कद्रू-इन्द्र-स्तुतिः तथा नागानां तापनिवृत्तिः
Kadrū’s Hymn to Indra and the Nāgas’ Distress
ब्रह्मर्षिणा ब्रतवता वर्षाणां शतमत्रिणा । अनासादितगाध॑ं च पातालतलमव्ययम्,व्रतधारी ब्रह्मर्षि अत्रिने समुद्रके भीतरी तलका अन्वेषण करते हुए सौ वर्षोतक चेष्टा करके भी उसका पता नहीं पाया। वह पातालके नीचेतक व्याप्त है और पातालके नष्ट होनेपर भी बना रहता है, इसलिये अविनाशी है
śaunaka uvāca | brahmarṣiṇā vratavatā varṣāṇāṃ śatam atriṇā | anāsāditagādhaṃ ca pātālatalam avyayam ||
Śaunaka sagte: „Der Brahmarṣi Atri, standhaft in seinem Gelübde, mühte sich hundert Jahre lang und vermochte doch nicht, jene unergründliche Tiefe zu erreichen. Diese Unterwelt reicht bis hinab zum Boden von Pātāla und ist unvergänglich: Sie bleibt bestehen, selbst wenn Pātāla zerstört wird.“
शौनक उवाच
Educational Q&A
Even the greatest ascetic effort has limits before the vastness of cosmic reality; the verse highlights disciplined perseverance (vrata, tapas) while emphasizing the awe-inspiring, enduring nature of certain cosmic regions described as 'avyaya' (imperishable).
Śaunaka describes how the sage Atri, observing strict vows, searched for a hundred years but still could not find the end of an immeasurably deep region that reaches to the bottom of Pātāla and is said to be indestructible.