Shloka 3
Ādi Parva, Adhyāya 180 — Svayaṃvara-Virodha and Pāṇḍava Parākrama
Draupadī Episode
यो हि कारणत:ः क्रोध॑ संजातं क्षन्तुमर्हति । नालं स मनुज: सम्यक् त्रिवर्ग परिरक्षितुम्,जो किसी कारणवश उत्पन्न हुए क्रोधको सह लेता है, वह मनुष्य धर्म, अर्थ और कामकी रक्षा करनेमें समर्थ नहीं होता ततो वृद्धांश्व बालांश्व राक्षसान् स महामुनि: । ददाह वितते यज्ञे शक्तेव॑ंधमनुस्मरन् उस विस्तृत यज्ञमें अपने पिता शक्तिके वधका बार-बार चिन्तन करते हुए महामुनि पराशरने राक्षसजातिके बूढ़ों तथा बालकोंको भी जलाना आरम्भ किया
Aurva uvāca | yo hi kāraṇataḥ krodhaṃ sañjātaṃ kṣantum arhati | nālaṃ sa manuṣyaḥ samyak trivargaṃ parirakṣitum || tato vṛddhāṃś ca bālāṃś ca rākṣasān sa mahāmuniḥ | dadāha vitate yajñe śakteḥ vadham anusmaran ||
Ūrva sprach: „Wer aus irgendeinem Grund den in ihm entstandenen Zorn erträgt, ist nicht wirklich fähig, die drei Lebensziele—Dharma, Artha und Kāma—auf rechte Weise zu wahren.“ Daraufhin begann der große Weise Parāśara, während er ein weit ausgedehntes Opfer vollzog und immer wieder an die Tötung seines Vaters Śakti dachte, die Rākṣasas zu verbrennen—selbst die Alten und die Jungen.
ऑर्व उवाच
Educational Q&A
The verse links governance of life’s aims (dharma, artha, kāma) with the proper handling of anger: uncontrolled or mismanaged anger undermines one’s capacity to protect these goals. It also warns, by narrative example, that anger rooted in grief and vengeance can expand into indiscriminate harm.
After Aurva’s statement about anger and the trivarga, the story turns to Parāśara: during a large sacrificial rite, he repeatedly remembers his father Śakti’s killing and, driven by that recollection, begins burning the Rākṣasas—without sparing even the elderly and children.