Adhyaya 174

Verse 1

इस प्रकार श्रीमह्याभारत आदिपर्वके अन्तर्गत चैत्ररथपर्वमें तपती-उपाख्यानकी समाप्तिसे सम्बन्ध रखनेवाला एक सौ बहत्तरवाँ अध्याय पूरा हुआ ॥/ १७२ ॥/ अपन ह< बक। हक २ 2 त्रिसप्तत्यांधिकशततमोब<् ध्याय: गन्धर्वका वसिष्ठजीकी महत्ता बताते हुए किसी श्रेष्ठ ब्राह्मणको पुरोहित बनानेके लिये आग्रह करना वैशम्पायन उवाच स गन्धर्ववच: श्रुत्वा तत्‌ तदा भरतर्षभ । अर्जुन: परया भक्‍त्या पूर्णचन्द्र इवाबभौ

Vaiśampāyana sprach: O Janamejaya, Stier unter den Bhāratas! Als Arjuna damals die Worte des Gandharva vernahm, strahlte er—von inniger Hingabe erfüllt—wie der volle Mond.

Verse 2

उवाच च महेष्वासो गन्धर्व कुरुसत्तम: । जातकौतूहलो$तीव वसिष्ठस्य तपोबलात्‌,फिर महाधनुर्धर कुरुश्रेष्ठ अर्जुनने गन्धर्वसे कहा--'सखे! वसिष्ठके तपोबलकी बात सुनकर मेरे हृदयमें बड़ी उत्कण्ठा पैदा हो गयी है

Da sprach der große Bogenschütze, der Vornehmste der Kurus, Arjuna, zum Gandharva: „Freund! Als ich von Vasiṣṭhas Kraft der Askese hörte, ist in mir brennende Neugier erwacht.“

Verse 3

वसिष्ठ इति तस्यैतदृषेर्नाम त्वयेरितम्‌ । एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं यथावत्‌ तद्‌ वदस्व मे

„Du hast gesagt, der Name dieses ṛṣi sei ‘Vasiṣṭha’. Ich wünsche in rechter Ausführlichkeit zu hören, wie er zu diesem Namen kam—sage es mir wahrheitsgemäß, genau wie es ist.“

Verse 4

य एष गन्धर्वपते पूर्वेषां न: पुरोहित: । आसीदेतन्ममाचक्ष्व क एष भगवानृषि:,“गन्धर्वराज! ये जो हमारे पूर्वजोंके पुरोहित थे, वे भगवान्‌ वसिष्ठ मुनि कौन हैं? यह मुझसे कहो”

„O Herr der Gandharvas, sage mir dies: Wer ist jener verehrungswürdige Weise, der einst als Hauspriester (purohita) unserer Vorfahren diente?“

Verse 5

गन्धर्व उवाच ब्रहद्मणो मानस: पुत्रो वसिष्ठो5रुन्धतीपति: । तपसा निर्जितौ शश्वदजेयावमरैरपि

Der Gandharva sprach: „Vasiṣṭha ist der geistgeborene Sohn Brahmās und der Gemahl Arundhatīs. Durch die Macht seiner Askese hat er die beiden inneren Feinde—Begierde und Zorn—für immer bezwungen, die sonst selbst für die Götter unbesiegbar sind.“

Verse 6

कामक्रोधावुभौ यस्य चरणौ संववाहतु: । इन्द्रियाणां वशकरो वसिष्ठ इति चोच्यते

Der Gandharva sprach: „Wessen Füße unablässig von den beiden Feinden—Begierde und Zorn—massiert werden, nachdem sie durch seine Askese bezwungen sind, und wer die Sinne beherrscht, der heißt darum Vasiṣṭha.“

Verse 7

यस्तु नोच्छेदनं चक्रे कुशिकानामुदारधी: । विश्वामित्रापराधेन धारयन्‌ मन्युमुत्तमम्‌,विश्वामित्रके अपराधसे मनमें पवित्र क्रोध धारण करते हुए भी उन उदारबुद्धि महर्षिने कुशिकवंशका समूलोच्छेद नहीं किया

Der edelgesinnte Weise, obgleich er wegen Viśvāmitras Verfehlung einen reinen und gerechten Zorn in sich trug, vollzog nicht die völlige Ausrottung des Kuśika-Geschlechts.

Verse 8

पुत्रव्यसनसंतप्त: शक्तिमानप्यशक्तवत्‌ | विश्वामित्रविनाशाय न चक्रे कर्म दारुणम्‌

Obwohl ihn der Schmerz über den Verlust seiner Söhne versengte und obwohl er die Macht zur Rache besaß, ertrug er es, als wäre er machtlos. Er unternahm keine grausame Tat, die auf die Vernichtung Viśvāmitras zielte.

Verse 9

मृतांश्व पुनराहर्तु शक्त: पुत्रान्‌ यमक्षयात्‌ कृतान्तं नातिचक्राम वेलामिव महोदधि:

Der Gandharva sprach: „Wir waren imstande, die toten Söhne aus Yamas unvergänglichem Reich zurückzuholen; doch wir überschritten nicht die von Tod gesetzte Grenze—so wie der große Ozean sein Ufer nicht übertritt.“

Verse 10

यं प्राप्प विजितात्मानं महात्मानं नराधिपा: । इक्ष्वाकवो महीपाला लेभिरे पृथिवीमिमाम्‌

Indem sie jenen großherzigen Weisen—Vasiṣṭha, der sich selbst bezwungen und vollkommene Zucht erlangt hatte—als Priester gewannen, sicherten sich die Ikṣvāku-Könige, Herren des Landes, die Herrschaft über diese Erde.

Verse 11

पुरोहितमिमं प्राप्प वसिष्ठमृषिसत्तमम्‌ । ईजिरे क्रतुभिश्वचैव नृपास्ते कुरुनन्दन,कुरुनन्दन! इन्हीं मुनिश्रेष्ठ वसिष्ठको पुरोहित-रूपमें पाकर उन नरपतियोंने बहुत-से यज्ञ भी किये थे

Nachdem sie Vasiṣṭha—den erhabensten der Weisen—als königlichen Priester (purohita) erlangt hatten, vollzogen jene Könige, o Wonne der Kurus, auch viele Opferhandlungen (yajñas).

Verse 12

स हि तान्‌ याजयामास सर्वान्‌ नृपतिसत्तमान्‌ | ब्रद्मर्षि: पाण्डवश्रेष्ठ बृहस्पतिरिवामरान्‌

Denn jener Brahmarṣi, Vasiṣṭha, ließ all diese erlesensten Könige ihre Opfer vollziehen, o Bester der Pāṇḍavas, so wie Bṛhaspati, der Priester der Götter, die Opfer aller Unsterblichen leitet.

Verse 13

तस्माद्‌ धर्मप्रधानात्मा वेदधर्मविदीप्सित: । ब्राह्मणो गुणवान्‌ ककश्रित्‌ पुरोधा: प्रतिदृश्यताम्‌

Darum beschließt, als Hauspriester einen tugendhaften Brahmanen einzusetzen: einen, dessen Inneres vor allem vom Dharma geleitet wird, der den in den Veden gelehrten Dharma kennt und der eurem Herzen angenehm und annehmbar ist; ein solcher Würdiger sei als purohita zu bestimmen.

Verse 14

क्षत्रियेणाभिजातेन पृथिवीं जेतुमिच्छता । पूर्व पुरोहित: कार्य: पार्थ राज्याभिवृद्धये

O Pārtha, ein edelgeborener Kṣatriya, der die Erde zu erobern begehrt, soll zuerst einen purohita (königlichen Priester) einsetzen, zum Wachstum und zur Festigung des Reiches.

Verse 15

महीं जिगीषता राज्ञा ब्रह्मकार्य पुरस्सरम्‌ | तस्मात्‌ पुरोहित: कश्चिद्‌ गुणवान्‌ विजितेन्द्रिय: । विद्वान्‌ भवतु वो विप्रो धर्मकामार्थतत्त्ववित्‌

Einem König, der die Erde zu erobern begehrt, ziemt es, heilige Pflichten und brahmanischen Rat allem voranzustellen. Darum sei ein würdiger Brahmane euer Priester: tugendhaft, sinnenbeherrscht, in den Veden bewandert, gelehrt und kundig der wahren Grundsätze von dharma, kāma und artha.

Verse 173

इति श्रीमहाभारते आदिपर्वणि चैत्ररथपर्वणि पुरोहितकरणकथने त्रिसप्तत्यधिकशततमो<ध्याय:

So endet im Śrī Mahābhārata, innerhalb des Ādi Parva—insbesondere im Abschnitt Caitraratha—das hundertdreiundsiebzigste Kapitel, das von der Einsetzung/Begründung eines Purohita (Familien- bzw. Hofpriesters) handelt. Diese Schlussformel kennzeichnet den Abschluss des Kapitels und hebt die institutionelle und ethische Bedeutung priesterlichen Rates für die Bewahrung des Dharma im königlichen Leben hervor.