Shloka 23
और्वकृत-क्रोधाग्नि-निग्रहः
Aurva’s Containment of the Wrath-Fire
स मृताश्वश्चरन् पार्थ पदभ्यामेव गिरौ नृपः । ददर्शासदृशीं लोके कन्न्यामायतलोचनाम्,कुन्तीपुत्र! शिकार खेलते समय ही राजाका अनुपम अश्व पर्वतपर भूख-प्याससे पीड़ित हो मर गया। पार्थ! घोड़ेकी मृत्यु हो जानेसे राजा संवरण पैदल ही उस पर्वत- शिखरपर विचरने लगे। घूमते-घूमते उन्होंने एक विशाललोचना कन्या देखी, जिसकी समता करनेवाली स्त्री कहीं नहीं थी
sa mṛtāśvaś caran pārtha padbhyām eva girau nṛpaḥ | dadarśāsadṛśīṃ loke kanyām āyatalocanām ||
O Pārtha, als das Pferd des Königs verendet war, setzte er seinen Weg zu Fuß auf dem Berge fort. Und als er dort umherwanderte, erblickte er ein Mädchen mit langen, weit geöffneten Augen—deren Schönheit und Ausstrahlung in der Welt ihresgleichen zu entbehren schienen.
गन्धर्व उवाच
Educational Q&A
The verse suggests that adversity (the loss of the horse) can become the very condition that redirects one’s course toward a decisive encounter. It subtly highlights how a ruler’s journey is shaped not only by power and resources but also by endurance and responsiveness to changing circumstances.
A king, having lost his horse, continues on foot in the mountains. While roaming there, he sees an incomparable, long-eyed maiden—an encounter that signals an important turning point in the surrounding genealogical narrative.