Shloka 6

Drupada’s Putrakāmeṣṭi: The Sacrificial Birth of Dhṛṣṭadyumna and Kṛṣṇā

Devanagari script

सोढं तत्‌ परमं दु:खं मया कालप्रतीक्षया । सोडयमभ्यागत: कालो भविता मे सुखोदय:,“मैंने समयकी प्रतीक्षामें उस महान्‌ दुःखको सहन किया है। अब वह समय आ गया है। आशा है, मुझे अभीष्ट सुखकी प्राप्ति होगी

Transliteration

soḍhaṃ tat paramaṃ duḥkhaṃ mayā kālapratīkṣayā | so 'yam abhyāgataḥ kālo bhavitā me sukhodayaḥ ||

Translation

„Ich habe jenes höchste Leid ertragen, während ich auf die rechte Zeit wartete. Nun ist diese Zeit gekommen; ich vertraue darauf, dass mir jetzt das ersehnte Glück aufgehen wird.“

Word by Word

• सोढम्: borne, endured
• सोढम्: Karma
• Type: Verb
• Root: सह् (धातु) → सोढ (क्त)
• Form: क्त, नपुंसक, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• तत्: that
• तत्: Karma
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसक, द्वितीया, एकवचन

• परमम्: greatest, extreme
• परमम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसक, द्वितीया, एकवचन

• दुःखम्: sorrow, suffering
• दुःखम्: Karma
• Type: Noun
• Root: दुःख (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसक, द्वितीया, एकवचन

• मया: by me
• मया: Karta
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/स्त्री (सर्वनाम), तृतीया, एकवचन

• काल-प्रतीक्षया: by waiting for the time
• काल-प्रतीक्षया: Karana
• Type: Noun
• Root: काल + प्रतीक्षा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्री, तृतीया, एकवचन

• सोढयम्: borne (this/that) (reading uncertain)
• सोढयम्: Karma
• Type: Verb
• Root: सह् (धातु) → सोढ (क्त)
• Form: क्त, नपुंसक, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• अभ्यागतः: arrived, come
• अभ्यागतः: Karta
• Type: Verb
• Root: अभि-आ-गम् (धातु) → अभ्यागत (क्त)
• Form: क्त, पुं, प्रथमा, एकवचन

• कालः: time
• कालः: Karta
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुं, प्रथमा, एकवचन

• भविता: will be
• Type: Verb
• Root: भू (धातु) → भवितृ (परिप्रयोग/लृट्-रूप)
• Form: लृट् (परस्मैपद, भविष्यत्), प्रथम, एकवचन

• मे: for me / my
• मे: Sampradana
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/स्त्री (सर्वनाम), षष्ठी, एकवचन

• सुख-उदयः: rise of happiness, happy outcome
• सुख-उदयः: Karta
• Type: Noun
• Root: सुख + उदय (प्रातिपदिक)
• Form: पुं, प्रथमा, एकवचन

Speaker

वैशमग्पायन उवाच

Characters & Entities

• Kāla (Time, as the destined moment)

Educational Q&A

What is the core teaching?

The verse highlights steadfast endurance and disciplined patience: one bears intense suffering without abandoning resolve, trusting that when the proper time (kāla) arrives, a rightful and desired happiness can emerge.

What is happening in the narrative?

The speaker reflects on having tolerated great distress while waiting for an opportune moment; now, seeing that moment arrive, he expresses confidence that a long-awaited favorable turn—an ‘uprising of happiness’—is about to occur.