Shloka 1
आदि पर्व — अध्याय 148: कुन्ती–ब्राह्मणसंवादः (दुःखमूल-प्रश्नः) / Kuntī and the Brahmin: Inquiry into the Root of Suffering
/ ऑपनआक्रात बछ। अकाल सप्तचत्वारिशर्दाधिकशततमोब ध्याय: लाक्षागृहका दाह और पाण्डवोंका सुरंगके रास्ते निकल जाना वैशम्पायन उवाच तांस्तु दृष्टया सुमनस: परिसंवत्सरोषितान् । विश्वस्तानिव संलक्ष्य हर्ष चक्रे पुरोचन:,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! पाण्डवोंको एक वर्षसे वहाँ प्रसन्नचित्त हो विश्वस्तकी तरह रहते हुए देख पुरोचनको बड़ा हर्ष हुआ। उसके इस प्रकार प्रसन्न होनेपर धर्मके ज्ञाता कुन्तीनन्दन युधिष्ठिरने भीमसेन, अर्जुन, नकुल और सहदेवसे इस प्रकार कहा --
vaiśampāyana uvāca |
tāṁs tu dṛṣṭvā sumanasaḥ pari-saṁvatsaroṣitān |
viśvastān iva saṁlakṣya harṣaṁ cakre purocanaḥ ||
Vaiśampāyana sprach: Als er sah, dass sie heiter waren und dort ein volles Jahr zugebracht hatten, und sie so wahrnahm, als seien sie arglos und unbesorgt, empfand Purocana große Freude. Als der Ränkeschmied sich so erfreute, sprach Yudhiṣṭhira, Kuntīs Sohn und Kenner des Dharma, zu Bhīmasena, Arjuna, Nakula und Sahadeva wie folgt—
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how adharma operates through deception: the wrongdoer rejoices when the righteous appear relaxed and trusting. Ethically, it implies the need for discernment and vigilance, especially when one’s safety depends on reading hidden intentions.
After the Pāṇḍavas have lived for about a year in apparent comfort, Purocana observes them as if they are unsuspecting and becomes pleased—because he believes his plan (the lac-house scheme) is ripening and they can be trapped.