Shloka 65
Ādi-parva Adhyāya 132 — Duryodhana’s Instructions to Purocana at Vāraṇāvata
Lākṣāgṛha Planning
तुल्येष्वस्त्रोपदेशेषु सौष्ठवेन च वीर्यवान् । एक: सर्वकुमाराणां बभूवातिरथो<र्जुन:,यद्यपि सबको समानरूपसे अस्त्र-विद्याका उपदेश प्राप्त होता था तो भी पराक्रमी अर्जुन अपनी विशिष्ट प्रतिभाके कारण अकेले ही समस्त कुमारोंमें अतिरथी हुए
tulyeṣv astropadeśeṣu sauṣṭhavena ca vīryavān | ekaḥ sarvakumārāṇāṃ babhūvātiratho 'rjunaḥ ||
Vaiśampāyana sprach: Obwohl die Unterweisung in der Waffenlehre allen gleichermaßen zuteilwurde, wurde der tapfere Arjuna—kraft seiner überragenden Vollkommenheit—allein unter allen Fürstensöhnen ein atiratha. Die Stelle macht deutlich, dass gleiche Chancen nicht gleiche Ergebnisse hervorbringen; Disziplin, Begabung und innere Stärke erheben einen zu außergewöhnlicher Meisterschaft.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Even when instruction and opportunity are equal, excellence arises from superior skill, effort, and valor; Arjuna’s distinction is attributed to his sauṣṭhava (refined mastery) rather than special treatment.
Vaiśampāyana remarks that among the royal youths receiving the same weapons-training, Arjuna alone stands out and attains the status of an atiratha, signaling his exceptional martial capability.