Shloka 20
धृतराष्ट्र–दुर्योधन संवादः
Vāraṇāvata-vivāsana-nīti: Dhṛtarāṣṭra and Duryodhana’s Policy Dialogue
तस्मात् तयोरनाम चक्रे तदेव स महीपति: । गोपितौ गौतमस्तत्र तपसा समविन्दत,गौतम (शरद्वान) भी उस आश्रमसे अन्यत्र जाकर धरनुर्वेदके अभ्यासमें तत्पर रहने लगे। राजा शन्तनुने यह सोचकर कि मैंने इन बालकोंको कृपापूर्वक पाला-पोसा है, उन दोनोंके वे ही नाम रख दिये--कृप और कृपी। राजाके द्वारा पालित हुई अपनी दोनों संतानोंका हाल गौतमने तपोबलसे जान लिया
tasmāt tayor nāma cakre tadeva sa mahīpatiḥ | gopitau gautamas tatra tapasā samavindata |
Vaiśampāyana sprach: Darum verlieh jener König, der Herr der Erde, den beiden Kindern eben diese Namen. Und Gautama erkannte dort durch die Kraft seiner Askese (tapas), dass seine beiden Nachkommen—verborgen und behütet—aufgezogen wurden. Die Stelle betont die Pflicht des Königs zu mitfühlender Fürsorge und das innere Wissen des Sehers, das aus tapas erwächst.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
A ruler’s dharma includes compassionate protection of the vulnerable; simultaneously, tapas is portrayed as a means of inner knowledge by which a sage can discern distant events concerning his family.
King Śāntanu gives names to the two children he has taken under his care—Kṛpa and Kṛpī—and the sage Gautama, through ascetic insight, learns that his hidden/protected offspring are being raised.