Shloka 30
Droṇotpattiḥ and Dhanurveda-Prāpti
Origin of Droṇa and Acquisition of Martial Science
दुःखं मामनुसम्प्राप्तं राजंस्त्वद्विप्रयोगजम् । अद्यप्रभृत्यहं राजन् कुशसंस्तरशायिनी । भविष्याम्यसुखाविष्टा त्वद्दर्शनपरायणा,राजन! पूर्वजन्मके शरीरमें स्थित रहकर मैंने एक साथ रहनेवाले कुछ स्त्री-पुरुषोंमें अवश्य वियोग कराया है। उन्हीं पापकर्माद्वारा मेरे पूर्वशरीरोंमें जो बीजरूपसे संचित हो रहा था, वही यह आपके वियोगका दुःख आज मुझे प्राप्त हुआ है। महाराज! मैं दुःखमें डूबी हुई हूँ, अत: आजसे आपके दर्शनकी इच्छा रखकर मैं कुशके बिछौनेपर सोऊँगी
duḥkhaṃ mām anusamprāptaṃ rājan tvad-viprayogajam | adya-prabhṛty ahaṃ rājan kuśa-saṃstara-śāyinī | bhaviṣyāmy asukhāviṣṭā tvad-darśana-parāyaṇā ||
Vaiśampāyana sprach: „O König, der Kummer, der aus der Trennung von dir geboren ist, hat mich ergriffen. Von heute an, o König, werde ich auf einem Lager aus Kuśa-Gras liegen, von Gram überwältigt, und nur von der Hoffnung leben, dich wiederzusehen.“
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Separation-born sorrow can drive a person toward austerity and single-minded focus; the verse frames grief as something that can be met with restraint (sleeping on kuśa) and steadfast intent (longing for darśana), and in the broader passage it is often linked to karmic causality.
A woman (speaking to a king) declares that the pain of being parted from him has overtaken her; as a sign of mourning and self-discipline she vows to sleep on a kuśa-grass bed from that day, consumed by grief and intent only on seeing him again.