Shloka 50
पाण्डोः श्राद्धं, सत्यवत्याः वनगमनम्, बाल्यस्पर्धा च
Pāṇḍu’s Śrāddha, Satyavatī’s Withdrawal, and Childhood Rivalry
इन्द्रद्युम्नसर: प्राप्य हंसकूटमतीत्य च । शतश्ड्रे महाराज तापस: समतप्यत,महाराज! उस समय महाभूत, सिद्ध और महर्षिगण उनकी रक्षा करते थे। वे ऊँची- नीची जमीनपर सो लेते थे। इन्द्रद्मम्मन सरोवरपर पहुँचकर तथा उसके बाद हंसकूटको लाँघते हुए वे शतशुंग पर्वतपर जा पहुँचे। जनमेजय! वहाँ वे तपस्वी-जीवन बिताते हुए भारी तपस्यामें संलग्न हो गये
vaiśampāyana uvāca | indradymnasaraḥ prāpya haṃsakūṭam atītya ca | śataśṛṅge mahārāja tāpasaḥ samatapyata |
Vaiśampāyana sprach: Nachdem er den See namens Indradyumna erreicht und Haṃsakūṭa hinter sich gelassen hatte, gelangte der Asket zum Berg Śataśṛṅga. Dort—o König—übte er strenge Askese. Die Stelle betont das ethische Ideal der disziplinierten Entsagung: Der Suchende erträgt Härte, lebt schlicht und strebt durch anhaltendes Tapas nach geistiger Kraft und Reinheit, getragen von höheren Wesen und Weisen.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the dharmic value of tapas—steadfast self-discipline and simplicity. Spiritual progress is portrayed as requiring endurance, purposeful travel to sacred or secluded places, and sustained effort rather than comfort.
Vaiśampāyana narrates an ascetic’s journey: he reaches Indradyumna Lake, crosses the Haṃsakūṭa region, arrives at Mount Śataśṛṅga, and there begins intense austerities.