Shloka 68

Haristuti-saṅgraha: Devatā–Ṛṣi Praṇāma, Nāma-māhātmya, and Vairāgya from Deha-āsakti

लोकानुवादश्रवणे परमा च शक्तिर्नारायणस्य नमने न च मेस्ति शक्तिः / लोकानुयानकरणे परमा च शक्तिः क्षेत्रादिमार्गगमने परमा ह्यशक्तिः

lokānuvādaśravaṇe paramā ca śaktirnārāyaṇasya namane na ca mesti śaktiḥ / lokānuyānakaraṇe paramā ca śaktiḥ kṣetrādimārgagamane paramā hyaśaktiḥ

Ich habe große Kraft, weltliches Gerede und Klatsch zu hören, doch keine Kraft, mich vor Nārāyaṇa zu verneigen. Ich habe große Kraft, den Menschen nachzulaufen und ihnen zu folgen, doch die größte Unfähigkeit, den heiligen Pfad zu gehen—zu den Tīrthas und dergleichen.

लोक-अनुवाद-श्रवणेin hearing worldly talk
लोक-अनुवाद-श्रवणे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक) + अनुवाद (प्रातिपदिक) + श्रवण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (श्रवणे = hearing; लोकानुवादस्य = of worldly talk)
परमाsupreme
परमा:
विशेषण (Viśeṣaṇa/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषणम् (qualifying)
and
:
सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
शक्तिःability/power
शक्तिः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootशक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
नारायणस्यof Nārāyaṇa
नारायणस्य:
सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनारायण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
नमनेin bowing (down)
नमने:
अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
TypeNoun
Rootनमन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
not
:
सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
and
:
सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
मेfor me / my
मे:
सम्प्रदान/सम्बन्ध (Sampradāna/Sambandha)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी (6th/षष्ठी) एकवचन; enclitic form
अस्तिis/exists
अस्ति:
क्रिया (Kriyā/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (Present/लट्), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
शक्तिःability
शक्तिः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootशक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
लोक-अनुयान-करणेin following people (doing what the world does)
लोक-अनुयान-करणे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक) + अनुयान (प्रातिपदिक) + करण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (करणे = in doing; लोकानुयानस्य = of following people)
परमाsupreme
परमा:
विशेषण (Viśeṣaṇa/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषणम्
and
:
सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
शक्तिःability
शक्तिः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootशक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
क्षेत्र-आदि-मार्ग-गमनेin going on routes to holy places etc.
क्षेत्र-आदि-मार्ग-गमने:
अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक) + आदि (अव्यय/प्रातिपदिक) + मार्ग (प्रातिपदिक) + गमन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (गमने = in going; क्षेत्रादिमार्गे = on routes like pilgrimage-places etc.)
परमाsupreme
परमा:
विशेषण (Viśeṣaṇa/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषणम्
हिindeed
हि:
सम्बन्ध (Sambandha/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
अशक्तिःinability
अशक्तिः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootअ-शक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; नञ्-तत्पुरुष (negated base)

A human speaker (generalized self-confession used by Lord Vishnu in instruction to Garuda about human weakness)

Concept: Human energy is often abundant for worldly talk and conformity but scarce for namana to Nārāyaṇa and for walking the sacred path; redirect effort toward devotion.

Vedantic Theme: Pramāda (spiritual negligence) and viparīta-pravṛtti (misdirected striving); need for saṅkalpa and sādhanā to turn the mind Godward.

Application: Reduce gossip intake; schedule daily namaskāra/japa; replace social chasing with satsang and periodic pilgrimage or local temple visits.

Primary Rasa: karuna

Secondary Rasa: shanta

Type: sacred route/pilgrimage path

Related Themes: Garuda Purana: admonitions against pramāda and loka-vāda; praise of tīrtha-yātrā and nārāyaṇa-namana

N
Narayana

FAQs

The verse contrasts easy attraction to worldly talk with the lack of inner strength to bow to Nārāyaṇa, teaching that bhakti requires deliberate cultivation rather than social momentum.

It highlights the moral cause behind an adverse post-death trajectory: when a person lacks discipline for sacred paths (dharma, kṣetra-yātrā, worship), they accumulate tendencies that hinder spiritual progress and invite suffering described in the Preta-kāṇḍa context.

Reduce time spent on gossip and crowd-following; replace it with daily namaskāra to Nārāyaṇa and small, consistent dharmic acts (japa, charity, temple visit or sacred study) to build real spiritual “strength.”