Home›Garuda Purana›Moksha Sadhana Prakarana›Adhyaya 7›Shloka 41
←Previous Verse
Next Verse→

Shloka 41

Haristuti-saṅgraha: Devatā–Ṛṣi Praṇāma, Nāma-māhātmya, and Vairāgya from Deha-āsakti

Devanagari script

प्रसूतिरुवाच / यन्नामार्थविचारणेपिमुनयो मुह्यति वै सर्वदा त्वद्भीता अपि देवता ह्यविरतं स्त्रीभिः सहैव स्थिताः / मान्धातृध्रुवनारदाश्च भृगवो वैवस्वताद्याखिलाः प्रेम्णा वै प्रणमाम्यहं हितकृते तस्मै नमो विष्णवे

Transliteration

prasūtiruvāca / yannāmārthavicāraṇepimunayo muhyati vai sarvadā tvadbhītā api devatā hyavirataṃ strībhiḥ sahaiva sthitāḥ / māndhātṛdhruvanāradāśca bhṛgavo vaivasvatādyākhilāḥ premṇā vai praṇamāmyahaṃ hitakṛte tasmai namo viṣṇave

Translation

Prasūti sprach: Selbst die Munis sind immerdar verwirrt, wenn sie den wahren Sinn Deines heiligen Namens ergründen wollen. Selbst die Götter—obwohl sie Dich in Ehrfurcht fürchten—verweilen unablässig bei ihren Gemahlinnen. Mānadhātṛ, Dhruva, Nārada, die Bhṛgus, Vaivasvata und alle anderen—aus Liebe verneige ich mich zum Heil aller. Ehrerbietung jenem wohltätigen Herrn Viṣṇu.

Word by Word
प्रसूतिḥPrasūti
प्रसूतिḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रसूति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
यत्in which/with regard to which
यत्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धे (relative)
नामार्थविचारणेin the inquiry into the meaning of the name
नामार्थविचारणे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक) + विचारण (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (नाम्नः अर्थस्य विचारणम्); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
अपिeven
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसम्भावन/अपि-कारक (particle: even/also)
मुनयःsages
मुनयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
मुह्यन्तिbecome deluded/are bewildered
मुह्यन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootमुह् (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथम-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
वैindeed
वै:
Nishchaya (निश्चय)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्यय (emphatic particle)
सर्वदाalways
सर्वदा:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसर्वदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय
त्वद्भीताःafraid of you
त्वद्भीताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootत्वद् (युष्मद्-प्रातिपदिक) + भीत (भी-धातु, क्त-प्रत्यय)
Formतत्पुरुष-समास (त्वत्तः भीताः); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (देवताः)
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-कारक (also/even)
देवताःdeities
देवताः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेवता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
हिindeed/for
हि:
Nishchaya/Hetu (निश्चय/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formहेतौ/निश्चये (particle: for/indeed)
अविरतम्unceasingly
अविरतम्:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअविरत (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणरूपेण नपुंसक-एकवचन (adverbial accusative)
स्त्रीभिःwith women
स्त्रीभिः:
Sahakarana (सहकरण)
TypeNoun
Rootस्त्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
सहtogether with
सह:
Saha (सह)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formसह-योगे (preposition-like indeclinable: with)
एवonly/just
एव:
Avadharana (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (restrictive particle)
स्थिताःremain/are stationed
स्थिताः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formक्त-प्रत्यय (past passive participle used actively); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; (देवताः)
मान्धातृध्रुवनारदाःMāndhātṛ, Dhruva, and Nārada
मान्धातृध्रुवनारदाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमान्धातृ (प्रातिपदिक) + ध्रुव (प्रातिपदिक) + नारद (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्व-समास (इतरेतर); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
भृगवःthe Bhṛgus
भृगवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभृगु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
वैवस्वताद्याःVaivasvata and others
वैवस्वताद्याः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवैवस्वत (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (वैवस्वतः आदिः येषाम्); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (आखिलाः)
अखिलाःall
अखिलाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअखिल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (मान्धातृ...भृगवः...)
प्रेम्णाwith love
प्रेम्णा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootप्रेमन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
वैindeed
वै:
Nishchaya (निश्चय)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्यय
प्रणमामिI bow
प्रणमामि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-नम् (धातु)
Formलट्-लकार, उत्तम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन
हितकृतेto the benefactor
हितकृते:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootहित (प्रातिपदिक) + कृ (धातु)
Formतत्पुरुष-समास; कृदन्त (कृत्-प्रत्यय: कृत्/कर्तृवाचक) ‘हितं करोति’ इति; पुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (4th/Dative), एकवचन
तस्मैto him
तस्मै:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति, एकवचन
नमःsalutation
नमः:
Sambodhana/Prayoga (सम्बोधन/प्रयोग)
TypeIndeclinable
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
Formनमः-शब्दः प्रायः अव्ययवत्; दत्तिवाचक (salutation formula)
विष्णवेto Viṣṇu
विष्णवे:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति, एकवचन
Speaker

Prasuti

Philosophical Teaching

Concept: The Divine Name and qualities of Viṣṇu are ultimately unfathomable even to sages; loving surrender is the fitting response.

Vedantic Theme: Anirvacanīyatā of Brahman/Īśvara’s nāma-rūpa; bhakti as a direct means when intellect reaches its limit.

Application: Cultivate nāma-smaraṇa and humility in devotion; offer prayers for sarva-hita (welfare of all), not merely personal gain.

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Cross References

Related Themes: Garuda Purana (general): Viṣṇu-nāma-mahātmyā and stuti passages in Dharma/Mokṣa-oriented sections; Garuda Purana Pretakalpa (general): remembrance of Viṣṇu as protection in transitional states

Characters & Entities
V
Vishnu
D
Devas
M
Māndhātṛ
D
Dhruva
N
Nārada
B
Bhṛgu-s
V
Vaivasvata

FAQs

This verse teaches that the Lord’s Name is so profound that even sages struggle to grasp its full meaning, implying that nāma is a powerful and accessible focus for devotion and spiritual uplift.

Indirectly, it grounds the spiritual path in devotion to Viṣṇu: realizing one’s limits and taking refuge in the beneficent Lord is presented as a welfare-giving orientation for all beings.

Cultivate humility in spiritual study and pair it with loving devotion—regular remembrance/recitation of Viṣṇu’s Name and offering actions for the welfare of others (hitakṛte).

←Previous Verse
Next Verse→