Shloka 38

Manasa Progenitors, Pitṛ Orders, Dakṣa’s Alliances, and the Dakṣa-Yajña Rupture

कुमारश्चैव भृङ्गीशः क्रुद्धो रुद्रः प्रतापवान् / विध्वंस्य यज्ञं दक्षं तु तं शशाप पिनाकधृक् / ध्रुवस्यान्वयसम्भूतो मनुष्यस्त्वं भविष्यसि

kumāraścaiva bhṛṅgīśaḥ kruddho rudraḥ pratāpavān / vidhvaṃsya yajñaṃ dakṣaṃ tu taṃ śaśāpa pinākadhṛk / dhruvasyānvayasambhūto manuṣyastvaṃ bhaviṣyasi

Daraufhin zerstörten Kumāra und Bhṛṅgīśa sowie der mächtige, zornige Rudra das Opfer Dakṣas. Da verfluchte Śiva, der den Pināka trägt, Dakṣa: „In der Linie Dhruvas geboren, wirst du ein Mensch werden.“

कुमारःKumāra (Kārttikeya)
कुमारः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकुमार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
एवindeed
एव:
Sambandha (Emphasis/निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
भृङ्गीशःBhṛṅgīśa
भृङ्गीशः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभृङ्गीश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
क्रुद्धःangry
क्रुद्धः:
Karta-anvaya (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootक्रुध् (धातु) + त (कृत्)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP) अर्थे भावे; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
रुद्रःRudra
रुद्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
प्रतापवान्mighty, powerful
प्रतापवान्:
Karta-anvaya (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रतापवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
विध्वंस्यhaving destroyed
विध्वंस्य:
Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootवि + ध्वंस् (धातु) + ल्यप् (अव्यय-कृदन्त)
Formक्त्वान्त/ल्यपन्त-अव्यय (absolutive/gerund), पूर्वक्रिया (having done)
यज्ञम्the sacrifice
यज्ञम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
दक्षम्Dakṣa
दक्षम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
तुthen, but
तु:
Sambandha (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (contrastive particle)
तम्him
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
शशापcursed
शशाप:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootशप् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
पिनाकधृक्the bearer of the Pināka (Śiva)
पिनाकधृक्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपिनाक + धृ (धातु) + क्विप् (कृत्)
Formकृदन्त-प्रातिपदिक (धृक् = धारकः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (पिनाकस्य धारकः)
ध्रुवस्यof Dhruva
ध्रुवस्य:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootध्रुव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
अन्वयसम्भूतःborn in the lineage (of Dhruva)
अन्वयसम्भूतः:
Karta-anvaya (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootअन्वय + सम्भूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (अन्वयात् सम्भूतः)
मनुष्यःa human
मनुष्यः:
Karta-samānādhikaraṇa (Predicate nominative/समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootमनुष्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन
भविष्यसिwill become
भविष्यसि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलृट् (Simple Future), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन, परस्मैपद

Narrator/Compiler voice (contextual Purāṇic narration; not a direct Vishnu–Garuda utterance in this verse)

Concept: Adharma in intention yields immediate karmic consequence; even great ritual merit collapses under offense and pride.

Vedantic Theme: Karma is subordinate to inner disposition; the law of cause-effect operates through īśvara’s order (niyati).

Application: Do not rely on status or ritual performance to excuse harm; repair wrongdoing quickly, practice humility and reconciliation.

Primary Rasa: raudra

Secondary Rasa: bhayanaka

Type: yajña-vedi / battlefield-like ritual arena

Related Themes: Garuda Purana 1.5.35-37 (setup, insult, rebirth); Garuda Purana 1.6.1 (Dhruva lineage referenced in the curse)

K
Kumāra (Skanda)
B
Bhṛṅgī
R
Rudra (Śiva)
D
Dakṣa
D
Dhruva

FAQs

This verse frames human embodiment as a karmic consequence within cosmic order—rebirth into humanity can arise from divine censure tied to ritual and conduct.

It implies continuity across births: actions (and their moral-ritual implications) can redirect one’s future embodiment, here specifically into a human lineage (Dhruva’s line).

Treat ritual, duty, and ethical conduct as consequential—choices shape future outcomes, reinforcing responsibility (dharma) in personal and communal life.