Shloka 5

Sūrya-pūjā-vidhi: Gateway Deities, Lotus-Mandala, Nyāsa, Navagrahas, and Arghya

ॐ अर्कासनाय नमः / ॐ ह्रां सूर्यमूर्तये नमः / एतास्तु पूजयेन्मध्ये ह्रन्मन्त्राञ्छृणु शङ्कर / ॐ हं सं खं खखोल्काय क्रां क्रीं सः स्वाहा सूर्यमूर्तये नमः / अनेनावाहनं कुर्यात्स्थापनं सन्निधापनम् / सन्निरोपनमन्त्रेण सकलीकरणं तथा

oṃ arkāsanāya namaḥ / oṃ hrāṃ sūryamūrtaye namaḥ / etāstu pūjayenmadhye hranmantrāñchṛṇu śaṅkara / oṃ haṃ saṃ khaṃ khakholkāya krāṃ krīṃ saḥ svāhā sūryamūrtaye namaḥ / anenāvāhanaṃ kuryātsthāpanaṃ sannidhāpanam / sanniropanamantreṇa sakalīkaraṇaṃ tathā

Om—Ehrerbietung dem, dessen Sitz die Sonne (Arka) ist. Om, hrāṃ—Ehrerbietung der Sonnen-Gestalt (Sūrya-mūrti). Mit diesen Formeln soll man in der Mitte des Ritus verehren. Höre die Herz-Mantras, o Śaṅkara: „Om haṃ saṃ khaṃ—zu Khakholka; krāṃ krīṃ saḥ, svāhā—Ehrerbietung der Sonnen-Gestalt.“ Dadurch vollziehe man āvāhana (Herabrufung), sthāpana (Einsetzung) und sannidhāpana (Herstellung der Gegenwart); und mit dem sanniropana-Mantra auch sakalīkaraṇa, die volle Manifestation.

Om
:
Mantra-marker (मन्त्रचिह्न)
TypeIndeclinable
Rootॐ (अव्यय/प्रणव)
Formप्रणव-उच्चारणम्, अव्यय
अर्कासनायto Arkāsana (sun-seat)
अर्कासनाय:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअर्क + आसन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/देवतानाम, चतुर्थी, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (‘अर्कस्य आसनम्’ = sun-seat)
नमःsalutation
नमः:
Prayojana (प्रयोजन—salutation)
TypeIndeclinable
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
Formनिपात/अव्यय
Om
:
Mantra-marker (मन्त्रचिह्न)
TypeIndeclinable
Rootॐ (अव्यय/प्रणव)
Formप्रणव-उच्चारणम्, अव्यय
ह्रांhrāṃ (seed)
ह्रां:
Mantra-marker (मन्त्राङ्ग)
TypeIndeclinable
Rootह्रां (बीजाक्षर/अव्यय)
Formबीजाक्षरम्, अव्यय
सूर्यमूर्तयेto Sūryamūrti
सूर्यमूर्तये:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootसूर्य + मूर्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग/देवतानाम, चतुर्थी, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (‘सूर्यस्य मूर्तिः’)
नमःsalutation
नमः:
Prayojana (प्रयोजन—salutation)
TypeIndeclinable
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
Formनिपात/अव्यय
एताःthese (goddesses)
एताः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
तुindeed
तु:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात, अव्यय
पूजयेत्should worship
पूजयेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootपूज् (धातु)
Formविधिलिङ्, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
मध्येin the middle
मध्ये:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमध्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
ह्रन्hran (seed)
ह्रन्:
Mantra-marker (मन्त्राङ्ग)
TypeIndeclinable
Rootह्रन् (बीजाक्षर/अव्यय)
Formबीजाक्षरम् (mantric syllable), अव्यय
मन्त्रान्mantras
मन्त्रान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमन्त्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
शृणुhear
शृणु:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद
शङ्करO Śaṅkara
शङ्कर:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootशङ्कर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
Om
:
Mantra-marker (मन्त्रचिह्न)
TypeIndeclinable
Rootॐ (अव्यय/प्रणव)
Formप्रणव-उच्चारणम्, अव्यय
हंhaṃ (seed)
हं:
Mantra-marker (मन्त्राङ्ग)
TypeIndeclinable
Rootहं (बीजाक्षर/अव्यय)
Formबीजाक्षरम्, अव्यय
संsaṃ (seed)
सं:
Mantra-marker (मन्त्राङ्ग)
TypeIndeclinable
Rootसं (बीजाक्षर/अव्यय)
Formबीजाक्षरम्, अव्यय
खंkhaṃ (seed)
खं:
Mantra-marker (मन्त्राङ्ग)
TypeIndeclinable
Rootखं (बीजाक्षर/अव्यय)
Formबीजाक्षरम्, अव्यय
खखोल्कायto Khakholka (mantric form/name)
खखोल्काय:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootखखोल्क (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/मन्त्रदेवता-नाम, चतुर्थी, एकवचन
क्रांkrāṃ (seed)
क्रां:
Mantra-marker (मन्त्राङ्ग)
TypeIndeclinable
Rootक्रां (बीजाक्षर/अव्यय)
Formबीजाक्षरम्, अव्यय
क्रींkrīṃ (seed)
क्रीं:
Mantra-marker (मन्त्राङ्ग)
TypeIndeclinable
Rootक्रीं (बीजाक्षर/अव्यय)
Formबीजाक्षरम्, अव्यय
सःsaḥ (mantric particle)
सः:
Mantra-marker (मन्त्राङ्ग)
TypeIndeclinable
Rootसः (अव्यय/मन्त्रनिपात)
Formमन्त्रनिपात (mantric particle), अव्यय
स्वाहाsvāhā
स्वाहा:
Mantra-marker (हविः-समर्पण)
TypeIndeclinable
Rootस्वाहा (अव्यय)
Formहविर्दान-समाप्तिनिपात (oblation exclamation), अव्यय
सूर्यमूर्तयेto Sūryamūrti
सूर्यमूर्तये:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootसूर्य + मूर्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः
नमःsalutation
नमः:
Prayojana (प्रयोजन—salutation)
TypeIndeclinable
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
Formनिपात/अव्यय
अनेनby this
अनेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
आवाहनम्invocation
आवाहनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआ + वह् (धातु) → आवाहन (कृदन्त/भाव)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा, एकवचन; भाववाचक-नाम (act of invocation)
कुर्यात्should do
कुर्यात्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formविधिलिङ्, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
स्थापनम्establishment
स्थापनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्था (धातु) → स्थापन (कृदन्त/भाव)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा, एकवचन; भाववाचक-नाम (act of स्थापना)
सन्निधापनम्bringing into presence
सन्निधापनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसन्निधा + पन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (सन्निधापन = making (deity) present/near)
सन्निरोपनमन्त्रेणby the sanniropana-mantra
सन्निरोपनमन्त्रेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootसन्निरोपन + मन्त्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (‘सन्निरोपन’ + ‘मन्त्र’)
सकलीकरणम्integration/complete-formation
सकलीकरणम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसकलीकरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा, एकवचन; तद्धित/भाववाचक (making complete/whole)
तथाalso/likewise
तथा:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण, अव्यय

Lord Vishnu (in instruction), addressing Garuda; the vocative 'Śaṅkara' appears within the mantra-instruction as a conventional address in the source line.

Concept: Mantra is the operative means for āvāhana (invocation), sthāpana (installation), sannidhāpana (establishing presence), and sakalīkaraṇa (full manifestation).

Vedantic Theme: Śabda-śakti: sacred sound as a vehicle for making the subtle present in the gross; form as a focus for the formless.

Application: In any devotional practice, begin with clear intention (āvāhana), stabilize attention (sthāpana), sustain presence (sannidhāpana), and integrate the experience into wholeness (sakalīkaraṇa).

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: vira

Type: altar/mandala center (bindu)

Related Themes: Garuda Purana 1.39.6-7 (Sūrya dhyāna-lakṣaṇa and mūla-mantra)

S
Surya

FAQs

This verse treats specific Sūrya-mantras as functional tools for worship—used to invoke the deity, establish the image’s presence, and complete consecration, indicating mantra as the operative core of the rite.

It lists them as sequential ritual actions performed ‘by this (mantra)’—first invoking (āvāhana), then installing/setting (sthāpana), then making the deity’s presence firm and near (sannidhāpana), culminating in sakalīkaraṇa through a further establishing mantra.

For practitioners, it emphasizes disciplined, stepwise worship—clear intention (invocation), steady focus (establishing presence), and completion (consecration)—rather than casual recitation.