Shloka 8

Sapiṇḍīkaraṇa-Śrāddha Vidhi

One-Year Concluding Rite

ॐ वाच्यतां इत्युक्ते ॐ पितामहादिभ्यः स्वधोच्यताम् / अस्तु स्वधेत्युक्ते पितृब्राह्मण पितृभ्यः स्वधोच्यतामिति / अस्तु स्वधेत्युक्ते ॐ ऊर्जं वहन्तीरिति दक्षिणाभिमुखवारिधारात्यागः / ॐ विश्वेदेवा अस्मिन् यज्ञे प्रीयन्तामिति देवब्राह्मणहस्ते ॐ यवोदकदानम् / ॐ देवताभ्य इति त्रिर्जपः

oṃ vācyatāṃ ityukte oṃ pitāmahādibhyaḥ svadhocyatām / astu svadhetyukte pitṛbrāhmaṇa pitṛbhyaḥ svadhocyatāmiti / astu svadhetyukte oṃ ūrjaṃ vahantīriti dakṣiṇābhimukhavāridhārātyāgaḥ / oṃ viśvedevā asmin yajñe prīyantāmiti devabrāhmaṇahaste oṃ yavodakadānam / oṃ devatābhya iti trirjapaḥ

Wenn gesagt wird: „Es werde ‘Oṃ’ gesprochen“, soll man sagen: „Möge Svadhā für die pitāmahas und die übrigen Pitṛs gesprochen werden.“ Wenn gesagt wird: „So sei es—Svadhā“, antworte man: „Möge Svadhā für die Pitṛs und für die mit dem Pitṛ-Ritus verbundenen Brāhmaṇas gesprochen werden.“ Wenn wiederum gesagt wird: „So sei es—Svadhā“, rezitiere man „oṃ ūrjaṃ vahantīḥ“ und gieße, nach Süden gewandt, einen Wasserstrom aus. Mit den Worten: „Mögen die Viśvedevas in diesem yajña zufrieden sein“, lege man yava-udaka (Wasser mit Gerste) in die Hand des deva-Brāhmaṇa. Danach wiederhole man mit „oṃ devatābhyaḥ“ die Formel dreimal.

Om
:
Sambandha (सम्बन्ध/utterance marker)
TypeIndeclinable
Rootॐ (अव्यय)
Formमन्त्र-प्रणवः; अव्यय (sacred syllable)
वाच्यताम्let it be recited
वाच्यताम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) + य (कर्मणि)
Formलोट्-लकार (Imperative), कर्मणि-प्रयोग (passive), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण-समाप्तिसूचक अव्यय
उक्तेwhen said
उक्ते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; सति-सप्तमी
Om
:
Sambandha (सम्बन्ध/utterance marker)
TypeIndeclinable
Rootॐ (अव्यय)
Formप्रणवः
पितामहादिभ्यःto the grandfather and others
पितामहादिभ्यः:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootपितामह (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (4th/Dative), बहुवचन; ‘पितामह-आदि’ समासः (grandfather and others)
स्वधा‘svadhā’
स्वधा:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्वधा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; मन्त्रशब्दः
उच्यताम्let it be uttered
उच्यताम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), कर्मणि-प्रयोग (passive), प्रथम-पुरुष, एकवचन
अस्तुlet it be
अस्तु:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलोट्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन
स्वधा‘svadhā’
स्वधा:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्वधा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; मन्त्रशब्दः
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण-समाप्तिसूचक अव्यय
उक्तेwhen said
उक्ते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; सति-सप्तमी
पितृ-ब्राह्मणO pitṛ-Brahmin (Brahmin officiant for ancestors)
पितृ-ब्राह्मण:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक) + ब्राह्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन/प्रथमा-एकवचन (Vocative/Nominative, singular); संबोधनार्थे प्रयोगः (addressing the officiating Brahmin for the Pitṛs)
पितृभ्यःto the ancestors
पितृभ्यः:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), बहुवचन
स्वधा‘svadhā’
स्वधा:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्वधा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उच्यताम्let it be said
उच्यताम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलोट्-लकार, कर्मणि, प्रथम-पुरुष, एकवचन
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण-समाप्तिसूचक अव्यय
अस्तुlet it be
अस्तु:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलोट्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन
स्वधा‘svadhā’
स्वधा:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्वधा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण-समाप्तिसूचक अव्यय
उक्तेwhen said
उक्ते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; सति-सप्तमी
Om
:
Sambandha (सम्बन्ध/utterance marker)
TypeIndeclinable
Rootॐ (अव्यय)
Formप्रणवः
ऊर्जम्nourishment, vigor
ऊर्जम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootऊर्ज्/ऊर्जा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
वहन्तीःcarrying (fem. pl.)
वहन्तीः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootवह् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कृदन्त (present active participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण-समाप्तिसूचक अव्यय
दक्षिणाभिमुख-वारिधारा-त्यागःthe releasing of a water-stream facing south
दक्षिणाभिमुख-वारिधारा-त्यागः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदक्षिण (प्रातिपदिक) + अभिमुख (प्रातिपदिक) + वारि (प्रातिपदिक) + धारा (प्रातिपदिक) + त्याग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषसमासः (south-facing water-stream releasing)
Om
:
Sambandha (सम्बन्ध/utterance marker)
TypeIndeclinable
Rootॐ (अव्यय)
Formप्रणवः
विश्वेदेवाःthe All-gods (Viśvedevās)
विश्वेदेवाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविश्वे (प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; कर्मधारयः (all + gods)
अस्मिन्in this
अस्मिन्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; सर्वनाम
यज्ञेin the sacrifice/rite
यज्ञे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
प्रीयन्ताम्may they be pleased
प्रीयन्ताम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्री (धातु)
Formलोट्-लकार, आत्मनेपद, प्रथम-पुरुष, बहुवचन
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण-समाप्तिसूचक अव्यय
देव-ब्राह्मण-हस्तेin the hand of the deity-Brahmin
देव-ब्राह्मण-हस्ते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) + ब्राह्मण (प्रातिपदिक) + हस्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; तत्पुरुषसमासः (in the hand of the Brahmin for the gods)
Om
:
Sambandha (सम्बन्ध/utterance marker)
TypeIndeclinable
Rootॐ (अव्यय)
Formप्रणवः
यव-उदक-दानम्the offering of barley-water
यव-उदक-दानम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयव (प्रातिपदिक) + उदक (प्रातिपदिक) + दान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; तत्पुरुषसमासः (gift of barley-water)
Om
:
Sambandha (सम्बन्ध/utterance marker)
TypeIndeclinable
Rootॐ (अव्यय)
Formप्रणवः
देवताभ्यःto the deities
देवताभ्यः:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootदेवता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), बहुवचन
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण-समाप्तिसूचक अव्यय
त्रिःthrice
त्रिः:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootत्रिः (अव्यय)
Formसंख्यावाचक-अव्यय (adverb of repetition)
जपःrecitation (japa)
जपः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootजप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

Lord Vishnu (in instruction to Garuda)

Ritual Type: Parvana

Beneficiary: Pitr

Timing: Mid-rite: svadhā responses, south-facing water-libation, Viśvedevas satisfaction formula, yava-udaka offering, concluding triple japa.

Concept: Mantra, directionality (dakṣiṇābhimukha), and correct offerings (water, barley-water) operationalize karmic efficacy in śrāddha.

Vedantic Theme: Ritual action as a disciplined means to purify saṃskāras and uphold ṛta/dharma; deva and pitṛ harmonization as integrated yajña-vision.

Application: Maintain exact responses to prompts (‘oṃ vācayatām…’, ‘astu svadhā…’), pour water facing south with the specified mantra, offer yava-udaka to the deva-Brāhmaṇa, and perform the thrice-japa ‘oṃ devatābhyaḥ’.

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Type: ritual-ground/household-śrāddha-space

Related Themes: Adjacent śrāddha-vidhi steps: anujñā, svadhā, tarpaṇa, visarjana (1.220.7–1.220.9)

P
Pitṛs (Ancestors)
V
Viśvedevas
B
Brāhmaṇa (ritual officiant)
D
Devatās

FAQs

“Svadhā” is the formal Pitṛ-invocation used to address and satisfy the ancestors; this verse prescribes when and for whom it should be uttered during the śrāddha sequence.

The south is ritually associated with the Pitṛs; the verse instructs a south-facing water-stream offering (vāri-dhārā) alongside the mantra “ūrjaṃ vahantīḥ,” symbolizing nourishment being carried to the ancestors.

If performing śrāddha or tarpaṇa, follow a disciplined sequence: correct invocations (Svadhā), respectful offerings (water and yava-udaka), and focused repetition (thrice japa), emphasizing intention, purity, and gratitude toward lineage.