Shloka 27

Snāna-Śauca Krama: Varuṇa–Āpaḥ Mantras, Aghamarṣaṇa, Sūrya-Upasthāna, and Sarva-Tarpaṇa

तद्विष्णोरिति मन्त्रेण निमज्याप्सु पुनः पुनः / गायत्त्री वैष्णवी ह्येषा विष्णोः संस्मरणाय वै

tadviṣṇoriti mantreṇa nimajyāpsu punaḥ punaḥ / gāyattrī vaiṣṇavī hyeṣā viṣṇoḥ saṃsmaraṇāya vai

Mit dem Mantra, das mit «tad viṣṇoḥ…» beginnt, soll man sich immer wieder in die Wasser eintauchen. Dies ist die vaiṣṇavische Gāyatrī, bestimmt zum Gedenken an Herrn Viṣṇu.

तत्that
तत्:
Sambandha (Deictic/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (Neuter, Nom/Acc, Singular) [समासाङ्ग]
विष्णोःof Viṣṇu
विष्णोः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन (Masculine, Genitive, Singular) [समासाङ्ग]
तद्विष्णोः‘tad viṣṇoḥ…’ (mantra)
तद्विष्णोः:
Karma (Object as quoted mantra/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम) + विष्णु (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (Neuter, Nom/Acc, Singular); तत्पुरुषः (that [mantra] of Viṣṇu)
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरणसूचक अव्यय (quotative)
मन्त्रेणby/with the mantra
मन्त्रेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमन्त्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन (Masculine, Instrumental, Singular)
निमज्यhaving immersed/dipped
निमज्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootमज्ज् (धातु) + नि- (उपसर्ग) → निमज्य (ल्यप्)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund/absolutive)
अप्सुin the waters
अप्सु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, बहुवचन (Feminine, Locative, Plural)
पुनःagain
पुनः:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण (adverb: again)
पुनःagain
पुनः:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण (repetition)
गायत्त्रीGāyatrī
गायत्त्री:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगायत्त्री/गायत्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (Feminine, Nominative, Singular)
वैष्णवीVaiṣṇavī (pertaining to Viṣṇu)
वैष्णवी:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवैष्णवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (Feminine, Nominative, Singular)
हिindeed/for
हि:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध-निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (emphasis/for)
एषाthis
एषा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (Feminine, Nominative, Singular)
विष्णोःof Viṣṇu
विष्णोः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन (Masculine, Genitive, Singular)
संस्मरणायfor remembrance/meditation
संस्मरणाय:
Sampradana (Purpose/recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootस्मृ (धातु) + सम्- (उपसर्ग) → संस्मरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन (Neuter, Dative, Singular)
वैindeed
वै:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध-निपात)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (emphasis/assurance)

Lord Vishnu (in instruction to Garuda/Vinata-putra)

Concept: Abhyāsa (repetition) of immersion with ‘tad viṣṇoḥ’ mantra as a direct method for Vishnu remembrance; mantra as a vehicle of presence.

Vedantic Theme: Upāsanā through nāma/mantra leading to one-pointedness; remembrance as a purifier and stabilizer of consciousness.

Application: During ritual bath, coordinate immersion with mantra recitation; keep count and maintain mindful recollection rather than forceful breath-holding.

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

Type: tirtha/jala-sthana

Related Themes: Garuda Purana 1.214.26 (Vishnu in waters); Garuda Purana 1.214.25 (Vishnu meditation; praṇava)

V
Vishnu
G
Gāyatrī
Ā
Āpas (sacred waters)

FAQs

This verse presents it as a Viṣṇu-centered Gāyatrī whose purpose is saṃsmaraṇa—steady remembrance of Lord Viṣṇu—supported by ritual purity through repeated immersion in water.

It links recitation of the “tad viṣṇoḥ” mantra with repeated water-immersion, indicating that japa and snāna together function as a disciplined method of cleansing and refocusing the mind on Viṣṇu.

Combine a simple daily purification (bath or mindful washing) with sincere repetition of a Viṣṇu-remembrance mantra, using the practice to cultivate clarity, restraint, and devotional recollection.