Shloka 4

Oṣadhi-nāma-nirdeśa: Paryāya (Synonyms) of Herbs, Minerals, and Classical Measures

झषा नागबला ज्ञेया श्वदंष्ट्रा गोक्षुरो मतः / शतावरी वरा भीरु पीवरीन्दीवरी वरी

jhaṣā nāgabalā jñeyā śvadaṃṣṭrā gokṣuro mataḥ / śatāvarī varā bhīru pīvarīndīvarī varī

‘Jhaṣā’ ist als Nāgabalā zu verstehen; ‘Śvadaṃṣṭrā’ gilt als Gokṣura. Śatāvarī heißt auch Varā und Bhīru; und Pīvarī wird Indīvarī sowie Varī genannt.

झषाJhaṣā (plant)
झषा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootझषा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; नाम (औषधिनाम)
नागबलाNāgabalā (plant)
नागबला:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनाग + बला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारयः (नाग इव बला/नागस्य बला) औषधिनाम
ज्ञेयाis to be known (as)
ज्ञेया:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु) + य (कृदन्त)
Formकृदन्त-तव्यत्/यत्-प्रत्यय (gerundive: ‘to be known’); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
श्वदंष्ट्राŚvadaṃṣṭrā ("dog-tooth" plant)
श्वदंष्ट्रा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootश्वन् + दंष्ट्रा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (श्वनः दंष्ट्रा)
गोक्षुरःGokṣura (plant)
गोक्षुरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगोक्षुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुषः (गोः क्षुरः/गो-क्षुर) औषधिनाम
मतःis considered/known (as)
मतः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootमन् (धातु) + त (कृदन्त)
Formकृदन्त-भूतकर्मणि (PPP); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘considered/known’
शतावरीŚatāvarī (plant)
शतावरी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशत + आवरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुषः (शत-आवरी) औषधिनाम
वराVarā (plant)
वरा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवरा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; नाम (औषधिनाम)
भीरुBhīru (plant)
भीरु:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभीरु (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; नाम (औषधिनाम)
पीवरीPīvarī (plant)
पीवरी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपीवरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; नाम (औषधिनाम)
इन्दीवरीIndīvarī (plant)
इन्दीवरी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइन्दीवरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; नाम (औषधिनाम)
वरीVarī (plant)
वरी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; नाम (औषधिनाम)

Lord Viṣṇu (in instruction to Garuḍa/Vinatā-putra)

Concept: Disambiguation: one substance, many names; knowledge removes practical confusion.

Vedantic Theme: Anekatva of nāma vs. ekatva of vastu in empirical dealings (name-form vs. underlying referent).

Application: Treat Jhaṣā as Nāgabalā; Śvadaṃṣṭrā as Gokṣura; recognize Śatāvarī as Varā/Bhīru; Pīvarī as Indīvarī/Varī when sourcing ingredients.

Primary Rasa: shanta

Related Themes: Garuda Purana 1.204 (synonyms for medicinal plants)

V
Vishnu
G
Garuda

FAQs

This verse preserves standardized identifications of medicinal plants, helping practitioners match regional names (e.g., Jhaṣā) with accepted herb identities (e.g., Nāgabalā) for correct ritual and therapeutic usage.

It shows the text’s Ācāra/Dharma scope includes practical knowledge—here, nighaṇṭu-style synonymy—supporting health, daily discipline, and accurate application of traditional remedies mentioned in dharmic contexts.

Use it as a cross-reference when reading Sanskrit or regional Ayurvedic sources: verify herb identity by synonyms (e.g., Śvadaṃṣṭrā = Gokṣura) before any devotional, dietary, or wellness practice.