Shloka 44

Bhaiṣajya-yogas: Digestive Modakas, Vāta-Śamana Oils, Karṇa-Roga Tailas, Kuṣṭha/Śvitra Applications, Vraṇa-Cikitsā, and Medhya Preparations

लवणं सुरदारुश्च मञ्जिष्ठा कण्टकारिका / नस्यात्पानाद्धरत्येव कर्णशूलं सुदारुणम्

lavaṇaṃ suradāruśca mañjiṣṭhā kaṇṭakārikā / nasyātpānāddharatyeva karṇaśūlaṃ sudāruṇam

Salz, suradāru (Deodar-Zeder), mañjiṣṭhā und kaṇṭakārikā—als nasya (nasale Arznei) angewandt oder als Trank eingenommen—nehmen wahrlich selbst heftigen, qualvollen Ohrenschmerz.

लवणम्salt
लवणम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootलवण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन
सुरदारुःsuradāru (deodar)
सुरदारुः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसुर (प्रातिपदिक) + दारु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुष-प्रयोगः (देवदारु-नाम)
and
:
None
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात (conjunction)
मञ्जिष्ठाmañjiṣṭhā (madder)
मञ्जिष्ठा:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमञ्जिष्ठा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; औषधिनाम
कण्टकारिकाkaṇṭakārikā (a thorny herb)
कण्टकारिका:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकण्टक (प्रातिपदिक) + आरिका/आरिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; तत्पुरुषः (कण्टकयुक्ता) औषधिनाम
नस्यात्from nasal administration (nasya)
नस्यात्:
Apadana (Ablative/अपादान)
TypeNoun
Rootनस्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5), एकवचन; अपादानार्थे (from nasal therapy)
पानात्from drinking
पानात्:
Apadana (Ablative/अपादान)
TypeNoun
Rootपान (प्रातिपदिक; √पा ल्युट्)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5), एकवचन; ल्युट्-प्रत्ययान्त (act of drinking)
हरतिremoves
हरति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√हृ (धातु)
Formलट् (present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
एवindeed
एव:
None
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-निपात (emphatic particle)
कर्णशूलम्earache
कर्णशूलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकर्ण (प्रातिपदिक) + शूल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (कर्णस्य शूलम्)
सुदारुणम्very severe
सुदारुणम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु (उपसर्ग/अव्यय) + दारुण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; विशेषणम्

Lord Vishnu (teaching Garuda)

Dosha: Vata

Concept: Compassionate alleviation of suffering through appropriate therapeutic routes (nasya, pāna).

Vedantic Theme: Dayā (compassion) and maintenance of the body as a support for dharma.

Application: For ENT-related pain, consider route-specific therapy (nasal administration) alongside internal use, under proper guidance.

Primary Rasa: karuna

Secondary Rasa: shanta

Related Themes: Garuda Purana 1.192.42; Garuda Purana 1.192.43; Garuda Purana 1.192.45; Garuda Purana 1.192.46

FAQs

This verse preserves a traditional therapeutic formulation, showing that the Garuda Purana also transmits practical health guidance (āyurvedic-style) alongside dharma and ritual teachings.

It does not address the soul’s journey or afterlife themes; instead, it focuses on bodily healing—specifically treating severe ear pain through nasya or oral intake.

It highlights two classical modes of administration—nasal therapy (nasya) and ingestion (pāna)—but any use of herbs should be done cautiously and ideally with guidance from a qualified practitioner.