Shloka 10

Treatment of Nāḍī-vraṇa, Bhagandara, Upadaṃśa, Fractures, Kuṣṭha/Śvitra, Āmlapitta, ENT–Eye Disorders, and Bleeding Conditions

माषं मांसं तथा सर्पिः क्षीरं यूषः सतीजलः / बृंहणं चान्नपानं स्यात्प्रदेयं भग्नरोगिणे

māṣaṃ māṃsaṃ tathā sarpiḥ kṣīraṃ yūṣaḥ satījalaḥ / bṛṃhaṇaṃ cānnapānaṃ syātpradeyaṃ bhagnarogiṇe

Schwarze Bohne (māṣa), Fleisch, Ghee, Milch, Brühe und heilsames Wasser — solche kräftigenden Speisen und Getränke soll man dem Bruchkranken reichen.

माषम्black gram (māṣa)
माषम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमाष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
मांसम्meat
मांसम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमांस (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
तथाalso, likewise
तथा:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय/प्रकारवाचक)
सर्पिःghee
सर्पिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसर्पिस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
क्षीरम्milk
क्षीरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootक्षीर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
यूषःbroth, soup
यूषः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयूष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सती-जलःpure/wholesome water
सती-जलः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसती (प्रातिपदिक) + जल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय (‘सती जलः’ = wholesome/pure water)
बृंहणम्nourishing (therapy/diet)
बृंहणम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootबृंह् (धातु) → बृंहण (प्रातिपदिक/भाव)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
and
:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चयबोधक)
अन्न-पानम्food and drink
अन्न-पानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअन्न (प्रातिपदिक) + पान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; द्वन्द्व (‘food and drink’)
स्यात्should be
स्यात्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्
प्रदेयम्to be given
प्रदेयम्:
Kriya (Predicative necessity/विधेय)
TypeAdjective
Rootप्र-दा (धातु) → प्रदेय (कृदन्त, यत्)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; यत्-प्रत्ययान्त (‘to be given’)
भग्न-रोगिणेto the fracture-patient
भग्न-रोगिणे:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootभग्न (कृदन्त) + रोगिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (‘भग्नस्य रोगी’ = patient with fracture)

Lord Vishnu (teaching Garuda/Vinata-putra)

Concept: Proper sustenance is part of righteous caregiving and bodily maintenance.

Vedantic Theme: Śarīra-dhāraṇa (support of the body) as enabling dharma and sādhanā.

Application: Provide br̥ṃhaṇa (building) diet—protein/fat-rich and strengthening foods—tailored to the patient’s digestion and medical advice.

Primary Rasa: shanta

Related Themes: Garuda Purana 1.171: br̥ṃhaṇa āhāra for bhagna-rogi (fracture patient)

V
Vishnu
G
Garuda

FAQs

The verse emphasizes bṛṃhaṇa—building and strengthening nutrition—as essential support for recovery in bone injury, highlighting diet as part of righteous care.

It does not describe afterlife doctrine; it illustrates Garuda Purana’s broader scope where dharma includes practical guidance for sustaining health and aiding recovery.

Prioritize protein- and calorie-adequate nutrition during healing (as medically appropriate), using the verse as a traditional parallel to restorative dietary principles.