Anupāna and the Doṣa-Effects of Foods, Waters, Dairy, Oils, and Preparations
रक्तपित्तकरास्तीक्ष्णास्तथा सौवीरजातयः / पाचनो दीपनः पथ्यो मण्डः स्याद्भृष्टतण्डुलः
raktapittakarāstīkṣṇāstathā sauvīrajātayaḥ / pācano dīpanaḥ pathyo maṇḍaḥ syādbhṛṣṭataṇḍulaḥ
Die verschiedenen Arten von sauvīra (vergorenes Getränk) sind scharf und neigen dazu, Blutungsleiden und pitta hervorzubringen. Dagegen ist maṇḍa, dünner Reissud aus geröstetem Reis, verdauungsfördernd, appetitanregend und zuträglich.
Lord Vishnu (in instruction to Garuda/Vinata-putra)
Dosha: Pitta
Concept: Choose simplicity over刺激 (tīkṣṇa) indulgence; wholesome staples can be superior medicine.
Vedantic Theme: Sattva through moderation: plain, digestible food supports clarity and steadiness.
Application: Avoid tīkṣṇa fermented drinks (sauvīra) in pitta/rakta disorders; use bhṛṣṭa-tandula maṇḍa as light digestive support during weakness or impaired agni.
Primary Rasa: shanta
Secondary Rasa: bibhatsa
Related Themes: Garuda Purana 1.169 (fermented drinks vs gruels; agni-deepana items)
It describes sauvīra varieties as tīkṣṇa (strong) and as aggravating pitta and rakta-pitta type conditions.
Because it is described as pācana and dīpana—supporting digestion and appetite—hence considered pathya (wholesome).
During weak digestion or pitta flare-ups, prefer light rice gruel and avoid strong fermented/sour drinks.