Shloka 11

Anupāna and the Doṣa-Effects of Foods, Waters, Dairy, Oils, and Preparations

चित्रकेङ्गुदिनालीकाः पिप्पलीमधुशिग्रवः / चव्याचरणनिर्गुण्डीतर्कारीकाशमर्दकाः

citrakeṅgudinālīkāḥ pippalīmadhuśigravaḥ / cavyācaraṇanirguṇḍītarkārīkāśamardakāḥ

Chitraka, Ingudi, Nalīka, Pippalī, Madhu und Śigrava; dazu Cavya, Caraṇa, Nirguṇḍī, Tarkārī, Kāśa und Mardaka — diese Kräuter werden als Heilsubstanzen aufgezählt.

चित्रकcitraka (Plumbago zeylanica)
चित्रक:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootचित्रक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन (गणनायां समाहार-निर्देशः)
इङ्गुदीiṅgudī (a plant)
इङ्गुदी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइङ्गुदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
नालीकाnālīkā (a plant)
नालीका:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनालीका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
पिप्पलीlong pepper (pippalī)
पिप्पली:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपिप्पली (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
मधुhoney
मधु:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमधु (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
शिग्रुmoringa (śigru)
शिग्रु:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशिग्रु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
चव्यcavya (Piper chaba)
चव्य:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootचव्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (प्रयोगभेद), प्रथमा (1st), एकवचन
आचरणācaraṇa (a plant name)
आचरण:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootआचरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
निर्गुण्डीnirguṇḍī (Vitex negundo)
निर्गुण्डी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनिर्गुण्डी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
तर्कारीtarkārī (a plant name)
तर्कारी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतर्कारी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
काशमर्दकkāśamardaka (Cassia occidentalis)
काशमर्दक:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकाशमर्दक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

Lord Vishnu (speaking to Garuda/Vinata-putra)

Concept: Systematic knowledge of medicinal substances as a form of śāstra-jñāna supporting life and dharma.

Vedantic Theme: Order (ṛta) in nature: many forms serve healing; knowledge used for loka-saṅgraha.

Application: Treat the listed items as a formulary index: identify, source, and apply under doṣa/roga assessment rather than indiscriminate use.

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Related Themes: Garuda Purana 1.169 (herb lists and therapeutic groupings)

FAQs

This verse functions as a compact materia-medica catalogue, preserving traditional names of medicinal substances used for balancing doṣas and supporting health.

It does not directly describe the soul’s journey; instead, it belongs to a health/medicine-oriented section that supports embodied well-being through herbal knowledge.

Use it as a reference list of classical herbs (with proper identification and guidance from qualified Ayurveda practitioners) rather than self-prescribing.