Shloka 6

Dynastic Enumeration and the Threefold Pralaya (वंशानुकीर्तनं—प्रलयत्रयवर्णनम्)

Devanagari script

वत्सव्यूहात्ततः सूर्यः सहदेवस्तदात्मजः / बृहदश्वो भानुरथः प्रतीच्यश्च प्रतीतकः / मनुदेवः सुनक्षत्रः किन्नरश्चान्तरिक्षकः

Transliteration

vatsavyūhāttataḥ sūryaḥ sahadevastadātmajaḥ / bṛhadaśvo bhānurathaḥ pratīcyaśca pratītakaḥ / manudevaḥ sunakṣatraḥ kinnaraścāntarikṣakaḥ

Translation

Aus Vatsavyūha ging Sūrya hervor, und sein Sohn war Sahadeva. Danach folgten Bṛhad-aśva, Bhānuratha, Pratīcya und Pratītaka; ebenso Manudeva, Sunakṣatra, Kinnara und Antarikṣaka.

Word by Word

• वत्सव्यूहात्: from Vatsavyūha
• वत्सव्यूहात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: वत्स (प्रातिपदिक) + व्यूह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; तत्पुरुष-समास

• ततः: then/thereafter
• ततः: Temporal adjunct (काल)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; अव्यय-प्रयोग (adverb) ‘then/thereafter’

• सूर्यः: Sūrya (a name)
• सूर्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• सहदेवः: Sahadeva (a name)
• सहदेवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सह (अव्यय/उपसर्ग-भाव) + देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपपद-तत्पुरुष/कर्मधारय-प्रायः (name)

• तदात्मजः: his son
• तदात्मजः: Apposition/Qualifier (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + आत्मज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (तस्य आत्मजः)

• बृहदश्वः: Bṛhadaśva (a name)
• बृहदश्वः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: बृहत् (प्रातिपदिक) + अश्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः

• भानुरथः: Bhānuratha (a name)
• भानुरथः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भानु (प्रातिपदिक) + रथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (भानोः रथः/भानु-रथः)

• प्रतीच्यः: Pratīcya (a name)
• प्रतीच्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रतीच्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम

• च: and
• च: Connector (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• प्रतीतकः: Pratītaka (a name)
• प्रतीतकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रतीतक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम

• मनुदेवः: Manudeva (a name)
• मनुदेवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मनु (प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (मनु-सम्बन्धी देवः)

• सुनक्षत्रः: Sunakṣatra (a name)
• सुनक्षत्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सु (उपसर्ग/प्रातिपदिक) + नक्षत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (सु+नक्षत्रः)

• किन्नरः: Kinnara (a name)
• किन्नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: किन्नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम

• च: and
• च: Connector (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• अन्तरिक्षकः: Antarikṣaka (a name)
• अन्तरिक्षकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अन्तरिक्ष (प्रातिपदिक) + क (प्रत्ययान्त प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम (अन्तरिक्षक)

Speaker

Lord Vishnu (narrating genealogical lineage to Garuda/Vinata-putra)

Philosophical Teaching

Concept: Dharma is carried through generations; naming preserves cultural memory and models rājadharma ideals.

Vedantic Theme: Saṃsāra as an unbroken stream of births; nāma-rūpa continuity without permanent self-identity in rulers.

Application: Reflect on impermanence: many kings arise and pass; cultivate detachment and ethical governance rather than clinging to fame.

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Geographic Context

Type: dynastic/royal lineage

Cross References

Related Themes: Garuda Purana 1.141 (continuation of royal lists)

Characters & Entities

• Vatsavyuha
• Surya
• Sahadeva
• Brihadasva
• Bhanuratha
• Praticya
• Pratitaka
• Manudeva
• Sunaksatra
• Kinnara
• Antariksaka

FAQs

What is the importance of genealogies in the Garuda Purana?

This verse functions as a lineage record, preserving traditional transmission of dynasties and exemplary figures used for dharma-oriented instruction across the Purana.

How does this verse explain the path of the soul?

It does not directly describe the soul’s journey; instead, it appears in a genealogical/narrative section, establishing continuity of sacred history rather than afterlife doctrine.

Practical application of this wisdom today?

Use it as a reference for study and recitation with attention to accurate names and pronunciation, supporting disciplined scriptural learning (svādhyāya) and cultural memory.