Shloka 1

Śrī-nyāsa, Lotus Maṇḍala Construction, and Homa to Mahālakṣmī with Sarasvatī Invocation

नवमो ऽध्यायः हरिरुवाच / र् श्यादिपूजां प्रवर्श्यामि स्थण्डिलादिषु सिद्धये / श्रीं ह्रीं महालक्ष्म्यै नमः / श्रां श्रीं श्रूं श्रैं श्रौं श्रः क्रमाद्धृदयं च शिरः शिखाम् / कवचं नेत्रमस्त्रं च आसनं मूर्तिमर्चयेत्

navamo 'dhyāyaḥ hariruvāca / r śyādipūjāṃ pravarśyāmi sthaṇḍilādiṣu siddhaye / śrīṃ hrīṃ mahālakṣmyai namaḥ / śrāṃ śrīṃ śrūṃ śraiṃ śrauṃ śraḥ kramāddhṛdayaṃ ca śiraḥ śikhām / kavacaṃ netramastraṃ ca āsanaṃ mūrtimarcayet

Hari sprach: „Zum Erlangen der Siddhi werde ich die Verehrung darlegen, die mit der Silbe ‘śrī’ beginnt und auf dem Sthaṇḍila (rituellen Altar) und den zugehörigen Anordnungen vollzogen wird. (Man rezitiere:) ‘Śrīṃ, Hrīṃ—Ehrerbietung der Mahālakṣmī.’ Dann, der Reihenfolge ‘Śrāṃ, Śrīṃ, Śrūṃ, Śraiṃ, Śrauṃ, Śraḥ’ gemäß, vollziehe man Nyāsa für Herz, Haupt, Haarschopf (śikhā), Schutzpanzer (kavaca), Augen und Waffe; sodann weihe man den Sitz und verehre die Mūrti.“

navamaḥninth
navamaḥ:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootnavama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण (ordinal)
adhyāyaḥchapter
adhyāyaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootadhyāya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
hariḥHari (Vishnu)
hariḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roothari (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
uvācasaid
uvāca:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
ṛṣi-ādi-pūjāmworship of the sages etc.
ṛṣi-ādi-pūjām:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootṛṣi (प्रातिपदिक) + ādi (अव्यय/प्रातिपदिक) + pūjā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (ādi-समासार्थः: ‘etc.’)
pravakṣyāmiI shall explain
pravakṣyāmi:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootpra + vac (धातु)
Formलृट् (Simple Future), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद
sthaṇḍila-ādiṣuin the altar-ground etc.
sthaṇḍila-ādiṣu:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootsthaṇḍila (प्रातिपदिक) + ādi (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (‘sthaṇḍila etc.’)
siddhayefor accomplishment/success
siddhaye:
Sampradāna (Recipient/Purpose/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootsiddhi (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन
śrīmseed syllable ‘śrīm’
śrīm:
Mantra (Mantric utterance/मन्त्र)
TypeIndeclinable
Rootśrī (बीज/मन्त्र-शब्द)
Formमन्त्रबीज (बीजाक्षर), अव्यय
hrīmseed syllable ‘hrīm’
hrīm:
Mantra (Mantric utterance/मन्त्र)
TypeIndeclinable
Roothrī (बीज/मन्त्र-शब्द)
Formमन्त्रबीज (बीजाक्षर), अव्यय
mahālakṣmyaito Mahālakṣmī
mahālakṣmyai:
Sampradāna (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootmahā + lakṣmī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; समासः—कर्मधारय (‘great Lakṣmī’)
namaḥsalutation
namaḥ:
Prayojana (Salutation/प्रयोजन)
TypeIndeclinable
Rootnamas (प्रातिपदिक/अव्ययवत्)
Formनमस्कारार्थक अव्यय (indeclinable of salutation)
śrāmseed syllable ‘śrām’
śrām:
Mantra (Mantric utterance/मन्त्र)
TypeIndeclinable
Rootśrā (बीज/मन्त्र-शब्द)
Formमन्त्रबीज (बीजाक्षर), अव्यय
śrīmseed syllable ‘śrīm’
śrīm:
Mantra (Mantric utterance/मन्त्र)
TypeIndeclinable
Rootśrī (बीज/मन्त्र-शब्द)
Formमन्त्रबीज (बीजाक्षर), अव्यय
śrūmseed syllable ‘śrūm’
śrūm:
Mantra (Mantric utterance/मन्त्र)
TypeIndeclinable
Rootśrū (बीज/मन्त्र-शब्द)
Formमन्त्रबीज (बीजाक्षर), अव्यय
śraimseed syllable ‘śraim’
śraim:
Mantra (Mantric utterance/मन्त्र)
TypeIndeclinable
Rootśrai (बीज/मन्त्र-शब्द)
Formमन्त्रबीज (बीजाक्षर), अव्यय
śraumseed syllable ‘śraum’
śraum:
Mantra (Mantric utterance/मन्त्र)
TypeIndeclinable
Rootśrau (बीज/मन्त्र-शब्द)
Formमन्त्रबीज (बीजाक्षर), अव्यय
śraḥseed syllable ‘śraḥ’
śraḥ:
Mantra (Mantric utterance/मन्त्र)
TypeIndeclinable
Rootśraḥ (बीज/मन्त्र-शब्द)
Formमन्त्रबीज (बीजाक्षर), अव्यय
kramātin order, sequentially
kramāt:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootkrama (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (तृतीया-एकवचनरूपेण अव्ययीभावः/क्रियाविशेषण)
dhṛdayamheart (hṛdaya)
dhṛdayam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roothṛdaya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
caand
ca:
Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
śiraḥhead
śiraḥ:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootśiras (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
śikhāmtopknot/crest (śikhā)
śikhām:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootśikhā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
kavacamarmor (kavaca)
kavacam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootkavaca (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
netra-astramthe ‘netra-astra’ (eye-weapon)
netra-astram:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootnetra (प्रातिपदिक) + astra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (‘netra-astra’ = eye-weapon)
caand
ca:
Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
āsanamseat (āsana)
āsanam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootāsana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
mūrtimimage/form (idol)
mūrtim:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootmūrti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
arcayetshould worship
arcayet:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootarc (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

Hari (Lord Vishnu)

Concept: Mantra-nyāsa and icon-worship as a disciplined means to invoke Mahālakṣmī’s auspicious power for siddhi.

Vedantic Theme: Īśvara-upāsanā as a preparatory discipline (citta-śuddhi) where the sacred is approached through name, form, and ordered ritual.

Application: Maintain a clean, bounded worship space; recite the bīja/mantra with attention; perform nyāsa as mindful placement of divinity in one’s faculties before any prayer for success.

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Type: ritual_space

Related Themes: Garuda Purana (sections on pūjā-vidhi, mantra-nyāsa, and devatā-arcana in the early kāṇḍas)

H
Hari
M
Mahālakṣmī

FAQs

This verse frames Mahālakṣmī worship through bīja-mantras and nyāsa as a means to gain siddhi (successful fruition) and ritual protection.

It does not describe the after-death journey here; instead, it teaches a protective and success-oriented ritual discipline (nyāsa and mūrti-arcana) within the Purāṇic framework.

Use the verse as a guideline for structured worship: mantra-recitation with mindful “placement” (nyāsa) and respectful icon-worship, emphasizing order, clarity, and devotion.