Shloka 56
Steya-doṣa-nirūpaṇa (On the Nature and Gravity of Theft) — within the Hayagrīva–Agastya Saṃvāda frame
Devanagari script
इति तस्य वचः श्रुत्वा प्रोचुर्वज्रादिकास्ततः / सुकृतस्य फलं त्वादौ पश्चात्पापस्य भुज्यते
Transliteration
iti tasya vacaḥ śrutvā procurvajrādikāstataḥ / sukṛtasya phalaṃ tvādau paścātpāpasya bhujyate
Translation
Als sie seine Worte hörten, sprachen Vajra und die anderen: „Zuerst genießt man die Frucht des Verdienstes, danach erleidet man die Frucht der Sünde.“
Word by Word
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक अव्यय (quotative particle)
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन (Genitive singular)
वचःspeech/words
वचः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (Accusative singular)
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु) + श्रुत्वा (कृदन्त)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वकाल (having heard)
प्रोचुःthey said
प्रोचुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + वच् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
वज्रादिकाःVajra and others
वज्रादिकाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवज्र + आदि + क (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (Nominative plural); समासः तत्पुरुषः—वज्रः आदि यस्य (those beginning with Vajra)
ततःthen
ततः:
Desha/Kala (देश/काल)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb), तदर्थे—‘then/from there’
सुकृतस्यof merit
सुकृतस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootसु + कृत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन (Genitive singular); कर्मधारयसमास
फलम्the fruit/result
फलम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootफल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (Nominative singular)
तुindeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle), विशेषार्थक
आदौfirst/at the beginning
आदौ:
Kala (काल)
TypeIndeclinable
Rootआदि (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी-एकवचनरूपेण अव्ययीभूत (adverbial locative): ‘in the beginning/first’
पश्चात्afterwards
पश्चात्:
Kala (काल)
TypeIndeclinable
Rootपश्चात् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb), उत्तरकालवाचक
पापस्यof sin
पापस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootपाप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन (Genitive singular)
भुज्यतेis experienced
भुज्यते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभुज् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि प्रयोग (passive): ‘is enjoyed/experienced’