Shloka 3
Steya-doṣa-nirūpaṇa (On the Nature and Gravity of Theft) — within the Hayagrīva–Agastya Saṃvāda frame
Devanagari script
विश्वस्य हत्वा पापिष्ठं शूद्रं वाप्यन्त्यजातिजम् / ब्रह्महत्याधिकं पापं तस्मान्नास्त्यस्य निष्कृतिः
Transliteration
viśvasya hatvā pāpiṣṭhaṃ śūdraṃ vāpyantyajātijam / brahmahatyādhikaṃ pāpaṃ tasmānnāstyasya niṣkṛtiḥ
Translation
Den zu töten, der im Vertrauen Zuflucht gesucht hat—selbst wenn er ein äußerst sündiger Śūdra oder ein Antyaja ist—ist eine Sünde, die größer ist als Brahmahatyā; daher gibt es dafür keine Sühne.
Word by Word
विश्वस्यof Viśva
विश्वस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootविश्व (प्रातिपदिक; नाम)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
हत्वाhaving killed
हत्वा:
Kriya (क्रिया; पूर्वकर्म)
TypeVerb
Root√हन् (हिंसायाम्) (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (Gerund/Absolutive); पूर्वकालिक क्रिया
पापिष्ठम्most sinful
पापिष्ठम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपापिष्ठ (प्रातिपदिक; पाप + इष्ठन् superlative)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (शूद्रम्/अन्त्यजातिजम्)
शूद्रम्a Śūdra
शूद्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशूद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-निपात (or)
अपिeven
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-कारार्थक निपात (also/even)
अन्त्यजातिजम्one born in a low caste
अन्त्यजातिजम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअन्त्य-जाति-ज (प्रातिपदिक; अन्त्य + जाति + ज)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (अन्त्यायां जातौ जातः)
ब्रह्महत्याBrahmin-slaying (brahmahatyā)
ब्रह्महत्या:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootब्रह्म-हत्या (प्रातिपदिक; ब्रह्मन् + हत्या)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रातिपदिक-आधार; समासाङ्ग (in compound)
अधिकम्greater than
अधिकम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअधिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (पापम्)
पापम्a sin
पापम्:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootपाप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तस्मात्therefore / from that
तस्मात्:
Hetu/Apadana (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, पञ्चमी (Ablative), एकवचन
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negation)
अस्तिthere is
अस्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√अस् (अस्ति) (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
अस्यof this / for this
अस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
निष्कृतिःexpiation
निष्कृतिः:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootनिष्कृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन