Shloka 18
Steya-doṣa-nirūpaṇa (On the Nature and Gravity of Theft) — within the Hayagrīva–Agastya Saṃvāda frame
Devanagari script
नित्यं संचरते विप्रो मामकानां गृहेषु यः / मां विलोक्यैवमचिराद्बहुभाग्यवती भवेत्
Transliteration
nityaṃ saṃcarate vipro māmakānāṃ gṛheṣu yaḥ / māṃ vilokyaivamacirādbahubhāgyavatī bhavet
Translation
Der Brahmane, der täglich in meinen Häusern umhergeht, wird, sobald er mich erblickt, in kurzer Zeit sehr glückbegünstigt sein.
Word by Word
नित्यम्always
नित्यम्:
क्रियाविशेषण (kriyā-viśeṣaṇa)
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावेन क्रियाविशेषण (adverbial accusative)
संचरतेmoves about / visits
संचरते:
क्रिया (kriyā)
TypeVerb
Rootसम्-चर् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
विप्रःa Brahmin
विप्रः:
कर्ता (Kartā/कर्ता)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन
मामकानाम्of my people / my (family’s)
मामकानाम्:
सम्बन्ध (ṣaṣṭhī-sambandha)
TypeAdjective
Rootमामक (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग/नपुंसक, षष्ठी (सम्बन्ध), बहुवचन; विशेषण (qualifying गृहेषु)
गृहेषुin the houses
गृहेषु:
अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), बहुवचन
यःwho
यः:
कर्ता (Kartā/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धबोधक (relative pronoun)
माम्me
माम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम; द्वितीया (कर्म), एकवचन
विलोक्यhaving seen
विलोक्य:
पूर्वक्रिया (pūrvakriyā)
TypeVerb
Rootवि-लोक् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; पूर्वकालिक क्रिया
एवम्thus
एवम्:
क्रियाविशेषण (kriyā-viśeṣaṇa)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक
अचिरात्soon
अचिरात्:
क्रियाविशेषण (kriyā-viśeṣaṇa)
TypeIndeclinable
Rootअचिरात् (अव्यय)
Formअव्यय; अपादानार्थक/कालवाचक (in a short time; soon)
बहु-भाग्यवतीvery fortunate
बहु-भाग्यवती:
कर्तृपूरक/विशेषण (subject complement)
TypeAdjective
Rootबहु (प्रातिपदिक) + भाग्यवत् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय-समास (बहु भाग्यं यस्याः)
भवेत्would become
भवेत्:
क्रिया (kriyā)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद